Latte art thuis: melk opschuimen en een hartje schenken

Wat is latte art?

Latte art ontstaat alleen door de beweging van de melkkan: fijn melkschuim stroomt in de espresso en tekent een lichte figuur op de crema. Iets anders zijn etching, waarbij je met een prikker figuren in het schuim trekt, en sjablonen met cacaopoeder.

Wat heb je nodig voor latte art thuis?

• een espresso met een dikke, hazelnootbruine crema – zonder crema heb je geen contrast
• koude volle melk (3,5% vet) of een haverdrink in barista-versie
• een melkkan van roestvrij staal met een spitse tuit: 350 ml voor één kopje, 600 ml voor twee
• een espressomachine met stoompijpje (een pistonmachine) of een opschuimer die fijn schuim maakt
• een brede, ronde kop van 180–250 ml

Voor een kopje van 180 ml schuim je ongeveer 120–150 ml melk op. Schenk meteen als je espresso klaar is, zolang de crema nog vers is.

Welke melk is het best voor latte art?

Het schuim komt vooral van de eiwitten in de melk; het vet maakt het romig en zacht. Neem de melk recht uit de koelkast en zet ook de kan koud weg: met koude melk heb je meer tijd voordat de melk op temperatuur is.

Melk opschuimen met het stoompijpje

• 1. Giet koude melk in de kan tot net onder de aanzet van de tuit, ongeveer een derde van de hoogte.
• 2. Laat het stoompijpje kort uitblazen in een doekje, zodat het condenswater eruit is.
• 3. Houd het pijpje net onder het melkoppervlak, iets naast het midden, en draai de stoom helemaal open.
• 4. Lucht toevoegen: de eerste 3–5 seconden zuigt het pijpje lucht aan. Je hoort een zacht sissen en de melk neemt 20–30% in volume toe.
• 5. Laten rollen: steek het pijpje iets dieper, zodat de melk in de kan gaat kolken en grote bellen verdwijnen.
• 6. Zet de stoom dicht bij 55–65 °C. De kan is dan zo warm dat je hem nog maar net kunt vasthouden.
• 7. Veeg het stoompijpje meteen af met een vochtige doek en blaas het nog even uit.
• 8. Tik de kan één keer op het aanrecht en zwenk de melk tot ze glanst als verse verf.

Boven 65–70 °C smaakt melk gekookt en wordt het schuim grof. Voor latte art is minder warm dus beter.

Melk opschuimen zonder stoompijpje

• Cafetière (French press): verwarm de melk tot ongeveer 60 °C, bijvoorbeeld in een keramisch melkkannetje in de magnetron, in stappen van 20–30 seconden. Vul de cafetière hooguit voor een derde en beweeg de zeef 15–20 keer kort op en neer. Tik, zwenk en giet de melk over in een metalen kannetje om te schenken. Zo krijg je zonder machine het fijnste schuim.
• Elektrische melkopschuimer: veel apparaten hebben een stand voor fijn schuim. Het schuim is meestal wat grover, maar voor een eenvoudig hartje genoeg.
• Handopschuimer op batterijen: die maakt eerder grote bellen. Kort opschuimen en daarna tikken en zwenken helpt een beetje.
• Volautomaat: veel melksystemen maken stevig schuim, prima voor een cappuccino, maar meestal te stijf voor figuren.

Een hartje schenken in 5 stappen

• 1. Houd het kopje met de espresso licht schuin, ongeveer 20 graden.
• 2. Schenk van 5–10 cm hoogte een dunne straal in het midden, zodat de melk onder de crema duikt en zich met de koffie mengt.
• 3. Is het kopje half vol, breng de tuit dan vlak boven het oppervlak en schenk iets sneller: er verschijnt een witte vlek.
• 4. Zet het kopje langzaam rechtop; de vlek groeit uit tot een cirkel.
• 5. Is het kopje bijna vol, til de kan 2–3 cm op en trek de dunne straal recht door het midden van de cirkel naar voren. Zo ontstaat de punt van het hartje.

Het belangrijkste moment is het zakken: te vroeg, en de melk tekent geen duidelijke rand; te laat, en in het volle kopje is geen ruimte meer voor de figuur.

Tulp en rosetta: de volgende figuren

• Tulp: begin zoals bij het hartje, maar zet in plaats van één vlek 2–4 kleine druppels na elkaar. Elke nieuwe druppel duwt de vorige naar voren. Trek de straal tot slot door alle druppels heen.
• Rosetta: breng de tuit bij een half vol kopje omlaag en beweeg de kan in kleine, snelle zwaaibewegingen heen en weer, terwijl je langzaam terugtrekt naar de rand.
• De rosetta afmaken: til de kan op en trek een dunne straal door het midden van het patroon.
• Oefen één figuur tot hij betrouwbaar lukt, voordat je aan de volgende begint.

Veelgemaakte fouten bij latte art

Het juiste kopje voor latte art

Voor latte art is de vorm van het kopje belangrijker dan de kleur. Een brede opening van ongeveer 9–10 cm geeft de figuur ruimte. Een ronde, komvormige bodem laat de melk onder de crema door rollen en gelijkmatig naar boven komen. In hoge, smalle mokken is schenken een stuk lastiger. Voor cappuccino en flat white past 180–250 ml, voor caffè latte zo’n 300 ml.

Onze cappuccinokop van 180 ml heeft een brede opening van 9 cm en een ronde bodem; de lattekop van 300 ml met een doorsnede van 9,6 cm biedt ruimte voor meer melk. Verwarm het kopje voor: in een warm kopje koelt de espresso niet af en blijft de crema langer stevig. Voor koffiebars is de cappuccinokop er ook per 24 stuks, met 15% korting op de stuksprijs.

Latte art met haver- en sojadrink

Barista-versies van plantaardige dranken bevatten extra eiwit of stabilisatoren, waardoor fijn schuim mogelijk wordt. Schuim ze maar tot ongeveer 55 °C op – heter gaan ze sneller schiften – en schenk meteen. Haverdrink geeft het romigste schuim, sojadrink het stevigste; amandel- en kokosdrink zijn het lastigst om mee te schenken.

Oefenen zonder koffie te verspillen

Water met een druppel afwasmiddel schuimt ongeveer zoals melk. Daarmee oefen je de houding en beweging van de kan – drinken is natuurlijk niet de bedoeling. De schenktechniek zelf kun je ook trainen met oploskoffie en melk. Het snelst leer je het door elke ochtend bewust één cappuccino te schenken; reken op enkele tientallen pogingen voor je eerste herkenbare hartje.

Hoe cappuccino, flat white en caffè latte verschillen en welk kopje bij welke koffie past, lees je in koffiesoorten en het juiste kopje.

Veelgestelde vragen