Tafel dekken: etiquette stap voor stap (met de volgorde van het bestek)

Tafel dekken: de basisregels op een rij

• Reken per persoon op 60–80 cm tafelbreedte.
• Laat het tafelkleed aan alle kanten even ver overhangen, ongeveer 20–30 cm.
• Het bord staat in het midden voor de stoel. Tussen bord en bestek, en tussen bestek en tafelrand, blijft telkens ongeveer een duimbreedte ruimte.
• Vorken liggen links, messen en lepels rechts; de snijkant van het mes wijst naar het bord.
• Je gebruikt het bestek van buiten naar binnen: het buitenste bestek hoort bij de eerste gang.
• De glazen staan rechtsboven, boven de messen; het broodbordje staat linksboven, boven de vorken.
• Het dessertbestek ligt dwars boven het bord.
• Leg aan elke kant hooguit drie stuks bestek; bestek voor extra gangen komt mee met het gerecht.
• Zout en peper staan binnen bereik van iedere plaats.

Stap voor stap: het feestelijke couvert

• Leg het tafelkleed neer, eventueel met een molton eronder; de middenvouw loopt precies over het midden van de tafel.
• Zet de borden neer: het dinerbord midden voor elke stoel, eventueel op een onderbord. Daarop komt het bord van de eerste gang, bijvoorbeeld het diepe bord voor de soep.
• Leg rechts de messen en de soeplepel: aan de binnenkant het mes voor het hoofdgerecht, naar buiten toe het bestek van de gangen ervoor.
• Leg links de vorken: aan de binnenkant de vork voor het hoofdgerecht, aan de buitenkant de vorken voor de gangen ervoor. Vorken liggen meestal met de tanden naar boven.
• Leg boven het bord het dessertbestek: onderaan de vork met het handvat naar links, daarboven de lepel met het handvat naar rechts.
• Zet linksboven, boven de vorken, het broodbordje neer met het botermesje erop.
• Zet rechtsboven, boven de messen, de glazen neer, te beginnen met het glas voor het hoofdgerecht.
• Leg het servet gevouwen op het bord of links naast de vorken.
• Zet als laatste het naamkaartje boven het dessertbestek of leg het op het servet.

De volgorde van het bestek: wat ligt waar?

Als voorbeeld een diner met een koud voorgerecht, soep, hoofdgerecht en dessert. Koud gaat voor warm: het koude voorgerecht komt vóór de soep.

Begint het diner met soep, dan ligt de soeplepel helemaal rechts buiten. Is er een visgerecht, dan vervangen vismes en visvork voor die gang het gewone bestek. De vuistregel geldt altijd: wat je het eerst nodig hebt, ligt het verst naar buiten.

Glazen neerzetten: in welke volgorde?

Het vertrekpunt is het glas voor de wijn bij het hoofdgerecht, meestal een rodewijnglas: dat staat boven de punt van het mes voor het hoofdgerecht. Het glas voor de wijn bij het voorgerecht, vaak witte wijn, staat rechts daarvan – je gebruikt het als eerste. Het waterglas zet je links in de rij of er schuin achter. Zet de glazen in een schuine lijn of in een driehoekje, met de hoge glazen achter en de lage vooraan, zodat je elk glas makkelijk pakt. Elke wijnkleur krijgt een eigen glas; een glas voor bubbels of dessertwijn zet je erbij of breng je mee met het dessert.

Servet, broodbordje en naamkaartje

Het stoffen servet ligt gevouwen op het bord of links naast de vorken; staat er bij het ontbijt een kom op het bord, dan gaat het servet ook naar links. Een servet in het glas geldt tegenwoordig als wat ouderwets. Het broodbordje staat linksboven, boven de vorken, met het botermesje erop. Naamkaartjes staan boven het dessertbestek of liggen op het servet – vanaf ongeveer acht gasten voorkomen ze gedrang bij het gaan zitten.

Tafelschikking: wie zit waar?

Bij een gewoon etentje gaat iedereen zitten waar hij wil. Bij een formeel diner of een groot familiefeest helpt een tafelschikking.

• Volgens de klassieke etiquette zitten gastheer en gastvrouw aan de koppen van de tafel, of tegenover elkaar in het midden van de lange zijden.
• De belangrijkste gast zit rechts van de gastheer of de gastvrouw.
• Traditioneel wisselen mannen en vrouwen elkaar af en zitten partners niet naast elkaar. Tegenwoordig is dat geen regel meer, maar wel een manier om gesprekken op gang te brengen.
• Zet mensen met gedeelde interesses bij elkaar, en wie weinig mensen kent naast iemand die het gesprek gaande houdt.
• Kinderen zitten bij hun ouders, linkshandigen aan een hoek of aan het uiteinde, zodat ze niemand met hun elleboog raken.
• Wie vaak opstaat – de kok, ouders met een baby – zit aan de kant van de keuken.

Bestek neerleggen: pauze of klaar?

Ook dit hoort bij de etiquette, en goed bedieningspersoneel ziet het meteen. Tijdens een pauze leg je mes en vork in een omgekeerde V op het bord, de vork links en het mes rechts, met de punten naar elkaar toe. Ben je klaar, leg ze dan naast elkaar schuin op het bord, met de handvatten naar rechtsonder – ongeveer naar de vier van een klok – en de snijkant van het mes naar de vork. Dan kan er worden afgeruimd.

Dagelijks, ontbijt, koffie met gebak en brunch

Bij koffie met gebak ligt het theelepeltje op de schotel achter het kopje, met het handvat naar rechts. De taart komt op een taartplateau met een taartschep op tafel, en melk en suiker staan binnen bereik. Meer over het serveren van taart lees je in taart en gebak serveren, en over een uitgebreide brunch in brunch thuis.

Welk bord voor welke gang?

Meer over maten en vormen lees je in soorten borden en hun maten. Voor een etentje met gasten loont een set uit één serie, waarin dinerborden, diepe borden en gebaksbordjes hetzelfde glazuur hebben; complete couverts vind je bij de serviessets.

Hoeveel servies voor 4, 6 of 12 personen?

Een of twee couverts reserve zijn handig, voor een extra gast of een bord dat sneuvelt. Een eetservies voor 6 personen vul je later aan met losse borden uit dezelfde serie.

Veelgemaakte fouten bij het tafeldekken

• De snijkant van het mes wijst naar buiten in plaats van naar het bord.
• De glazen staan links.
• Er ligt bestek voor meer dan drie gangen tegelijk naast het bord.
• De decoratie midden op tafel is zo hoog dat de gasten elkaar niet zien.
• Het bestek ligt op het servet en valt eraf zodra iemand het openvouwt.
• Borden uit verschillende series zonder gemeenschappelijke kleur ogen toevallig.

Hoe je verschillende stukken bewust combineert, lees je in servies combineren. Voor feestdagen, met decoratie en serveergoed, is er een aparte uitleg in kersttafel dekken en versieren.

Veelgestelde vragen