Koffiedesserts: affogato, Irish coffee, ijskoffie en meer

Affogato: recept in twee minuten

‘Affogato’ is Italiaans voor ‘verdronken’: het ijs verdrinkt in de hete espresso. Warm en koud, bitter en zoet komen samen in één lepel – daarom eet je een affogato meteen op.

• 1. Zet een kommetje of glas ongeveer 10 minuten in de koelkast.
• 2. Schep het ijs in het koude kommetje.
• 3. Zet de espresso vers in een espressokopje, zodat iedereen aan tafel zelf kan schenken.
• 4. Schenk de hete espresso direct op het ijs, niet op de koude rand: zo voorkom je een temperatuurschok in de keramiek.
• 5. Bestrooi naar wens en serveer meteen met een lepeltje.

Voor twee kleine bolletjes past het kommetje van 300 ml met een doorsnede van 12 cm; de espresso schenk je erbij uit het espressokopje van 90 ml. ’s Avonds neem je cafeïnevrije espresso. Varianten: stracciatella-, hazelnoot- of karamelijs in plaats van vanille, een toef slagroom erop of plantaardig ijs op basis van haver.

IJskoffie met vanille-ijs en slagroom

In Nederland en België is ijskoffie van oudsher geen koffie met ijsblokjes, maar een dessert: koude koffie met vanille-ijs en slagroom in een hoog glas. Wat internationaal ‘iced coffee’ heet – koffie op ijsblokjes, vaak met melk – staat in koffiebars tegenwoordig ook als ijskoffie op de kaart; vraag dus even wat je krijgt.

• 1. Zet de koffie sterker dan normaal, zoet hem naar wens terwijl hij nog heet is, laat hem afkoelen en zet hem minstens 1–2 uur in de koelkast.
• 2. Doe twee bolletjes vanille-ijs in het glas.
• 3. Schenk de koude koffie er langzaam over.
• 4. Garneer met slagroom en chocoladeschaafsel en serveer met een lange lepel en een rietje.

Schenk nooit warme koffie op het ijs: het smelt meteen en je ijskoffie wordt waterig. Met koude chocolademelk in plaats van koffie maak je op dezelfde manier ijschocolade.

Café liégeois en koffie met slagroom

Café liégeois is de Belgische en Franse variant: koffie-ijs (of vanille-ijs), koude, gezoete koffie en een flinke laag slagroom in een hoog glas. Volgens het bekende verhaal heette het dessert eerst café viennois en kreeg het in 1914 in Parijse cafés een nieuwe naam, als eerbetoon aan het verzet van Luik in de eerste weken van de Eerste Wereldoorlog.

• Doe 2 bolletjes koffie-ijs in een hoog glas van 300–400 ml.
• Schenk er 100 ml koude, licht gezoete sterke koffie over.
• Spuit er een dikke laag slagroom op en bestrooi met cacao of een paar mokkaboontjes.

Eenvoudiger is de koffie met slagroom die je in Nederland op veel terrassen bestelt: een kop hete koffie met een toef stijfgeklopte slagroom erop, vaak met een stuk appeltaart erbij. Thuis gebruik je ongezoete of licht gezoete slagroom en een kop van 200–250 ml, zodat de room niet over de rand zakt. Tips voor taart en gebak ernaast vind je in taart en gebak serveren.

Speciale koffie: Irish coffee en koffie met likeur

Op Nederlandse en Belgische kaarten staan deze speciale koffies vaak in een eigen rijtje. Namen en likeuren verschillen per zaak, maar de basis is steeds sterke, hete koffie met wat suiker, een scheut likeur of sterkedrank en een laag room of slagroom bovenop. Je drinkt ze door de room heen, zonder te roeren.

De bekendste is de Irish coffee. Volgens de overlevering bedacht chef Joe Sheridan hem in 1943 in het Ierse Foynes, voor verkleumde passagiers van een watervliegtuig. Zo maak je hem: verwarm een glas op voet met heet water, los 1–2 theelepels bruine suiker op in 120 ml hete, sterke koffie, roer er 4 cl Ierse whiskey door en laat lobbig geklopte room over de bolle kant van een lepel op de koffie glijden. Koffie met alcohol is natuurlijk alleen voor volwassenen.

Caffè mocha en marocchino: koffie met chocolade

Niet verwarren: caffè mocha is espresso met chocolade en melk; mokka betekent sterke koffie, en in Nederland en België ken je het vooral als koffiesmaak in gebak, zoals mokkataart. Gebruik voor koffie met cacao ongezoete cacao en roer die eerst glad met een scheutje warme melk, dan krijg je geen klontjes. Met chocolade van 50–70% cacao wordt een mocha voller en zoeter.

Een marocchino past in het espressobekertje van 120 ml, een caffè mocha in de lattekop van 300 ml.

Vietnamese ijskoffie (cà phê sữa đá)

• 1. Doe de gecondenseerde melk in een glas.
• 2. Zet de phin, het Vietnamese metalen druppelfilter, op het glas, doe de koffie erin en druk hem licht aan met het drukplaatje.
• 3. Maak de koffie nat met een scheutje water en wacht ongeveer 30 seconden.
• 4. Giet de rest van het water erop, leg het dekseltje erop en laat de koffie in 4–5 minuten doorlopen.
• 5. Roer koffie en melk door elkaar; voor de koude versie schenk je alles op ijsblokjes.

Zonder phin zet je 60–80 ml heel sterke koffie in een percolator, een cafetière of als dubbele espresso, en roer je die door de gecondenseerde melk. In Vietnam gebruiken ze er meestal robusta voor: stevig van smaak en weinig zuur.

Koude koffie voor de zomer

Koffiedesserts zonder espressomachine

Hoe je met de handfilter zet, lees je in pour over koffie zetten. Melkschuim voor mocha en marocchino lukt ook zonder espressomachine, met een cafetière – stap voor stap in latte art thuis.

Zoete extra’s: siroop, specerijen en slagroom

• Zelf siroop maken: breng 200 g suiker en 200 ml water aan de kook tot de suiker is opgelost en laat er 10 minuten een vanillestokje of kaneelstokje in trekken. In de koelkast blijft de siroop ongeveer twee weken goed.
• Specerijen: kaneel, kardemom, nootmuskaat en in de winter speculaaskruiden.
• Slagroom: bestuif hem met een snufje cacao of kaneel.
• Verkruimelde speculaas (in Vlaanderen: speculoos) of amarettikoekjes en chocoladeschaafsel erover.
• Een snufje zout in karamel brengt de zoetheid naar voren.

Koffiedesserts vullen behoorlijk. Serveer ze in kleine porties, in plaats van een toetje of bij een stuk gebak.

Koffiedesserts serveren aan gasten

• Spoel kopjes voor warme drankjes vooraf om met heet water en zet kommetjes voor affogato even in de koelkast.
• Affogato om zelf te schenken: het ijs in kommetjes, de espresso in espressokopjes ernaast – iedereen schenkt aan tafel.
• Zet een dienblad klaar met een melkkannetje, een suikerpot en een schaaltje cacao of kaneel; handig is de set met suikerpot en melkkannetje.
• Geef bij ijskoffie, café liégeois en Vietnamese ijskoffie lange lepels om te roeren.
• Bied gasten die ’s avonds geen cafeïne willen cafeïnevrije koffie aan.

Welk kopje bij espresso, cappuccino en latte past, lees je in koffiesoorten en het juiste kopje.

Veelgestelde vragen