Kersttafel dekken en versieren: stap voor stap

Kerstdiner, gourmetten of brunch: wat komt er op tafel?

Bepaal eerst wat er op tafel komt, want dat bepaalt hoeveel ruimte je overhoudt voor decoratie. In Nederland is Eerste Kerstdag vaak de dag van het uitgebreide kerstdiner of van het gourmetten, terwijl Tweede Kerstdag meer draait om een brunch of een bezoek aan de (schoon)familie. In Vlaanderen is kerstavond vaak al het grote feestmaal met de familie, met een kerststronk als afsluiter. Elk van die momenten vraagt iets anders van de tafel.

• Gourmetten of steengrillen: het apparaat staat in het midden, met daaromheen schaaltjes voor sauzen, rauwkost en vlees. Een gourmetstel is er meestal voor zes of acht personen; met twaalf gasten zet je er twee neer, elk met een eigen set schaaltjes. De decoratie verhuist naar de uiteinden van de tafel en naar de vensterbank.
• Kerstdiner in gangen: soep, hoofdgerecht en dessert, vaak met een voorgerecht vooraf. Het midden van de tafel is voor de warme schalen en de sauskom; de decoratie schuift naar de rand.
• Kerstbrunch: veel kleine schalen en bordjes, met kerststol, croissants, eieren, zalm en huzarensalade. Hier werkt hoogte: een etagère neemt weinig tafelruimte in.

Voor alle varianten geldt: de decoratie vult het eten aan en concurreert er niet mee. Wat in het midden staat, blijft laag. Het menu, de hoeveelheden en een kookplanning voor een grote groep vind je in kerstdiner voor 12 personen; voor de ochtend erna helpt een brunch thuis plannen.

Stap 1: tafelkleed, loper en servetten

Begin met een wit, crèmekleurig of naturel tafelkleed van linnen of katoen. Licht tafellinnen is de rustigste achtergrond voor kaarslicht en kleurrijke gerechten. Kleur breng je aan met de loper en de servetten: die combineer je elk jaar anders, zonder dat je een nieuw tafelkleed nodig hebt.

• Tafelkleed: laat het aan elke kant 20–30 cm overhangen. Een tafelmolton eronder dempt geluid en beschermt het tafelblad tegen hete schalen.
• Loper: in dennengroen, bordeaux, goud of ongeverfd linnen. Hij markeert het midden, waar straks de schalen en de decoratie staan.
• Servetten: van stof, eenvoudig rechthoekig gevouwen of samengebonden met katoenen koord en een takje den.
• Patronen doseren: bij een tafelkleed met motief past effen servies, bij gekleurd servies een rustig, licht tafelkleed.

Stap 2: het couvert voor elke gast

Reken per persoon op minstens 60 cm tafelbreedte; 70 cm is comfortabeler, want bij kalkoen, rollade of wild heeft iedereen zijn ellebogen nodig. Bij een diner in gangen zet je de borden op elkaar: onderop het dinerbord, daarop het diepe bord of de soepkom voor de soep. Het dessertbordje komt pas na het hoofdgerecht op tafel.

Het bestek leg je in de volgorde van de gangen, van buiten naar binnen: vorken links, messen en soeplepel rechts, het dessertbestek dwars boven het bord. De glazen staan rechtsboven, boven de messen. De volledige uitleg, met de volgorde van glazen en bestek, staat in tafel dekken volgens de etiquette.

Stap 3: ruimte voor schalen, kommen en de sauskom

Een feestmaal vraagt meer serveergoed dan je denkt. Zet de dag ervoor alle lege schalen en kommen op de gedekte tafel: dan zie je of alles past en waar nog plek is voor decoratie. Warme gerechten gaan in voorverwarmde schalen; voorverwarmd steengoed houdt puree en jus merkbaar langer warm dan koud servies.

Kies het serveergoed liefst in één of twee glazuren. Dan heeft de tafel verrassend weinig decoratie nodig, omdat de schalen en kommen zelf al voor een rustig beeld zorgen.

Hoeveel servies heb je nodig voor 6, 8 of 12 gasten?

Vlak voor kerst blijkt vaak dat er van één soort bord te weinig is. Tel op tijd en reken op reserve: voor een gast die op het laatste moment aanschuift of een bord dat bij de afwas sneuvelt.

Ontbreken er maar een paar stuks, dan heb je geen nieuw servies nodig. Vul bewust aan in een tweede glazuur, bijvoorbeeld gebaksbordjes in Saliegroen bij dinerborden in Melkwit: dan oogt de combinatie gekozen en niet bij elkaar gezocht. Hoe je dat aanpakt, lees je in servies combineren. Begin je opnieuw, dan is een complete set handiger, zoals het eetservies voor 6 personen: 18 delen (6 dinerborden van 27 cm, 6 diepe borden van 22 cm en 6 gebaksbordjes van 15 cm) voor € 387,90.

Stap 4: decoratie die niet in de weg staat

Houd in het midden van de tafel een strook van 20–30 cm vrij voor de schalen. De decoratie staat aan de uiteinden, bij de kaarsen of tussen de couverts. Stukjes blijven lager dan ongeveer 30 cm, dan kijkt iedereen er gewoon overheen. Oneven aantallen ogen rustiger: drie kaarsen, drie boompjes, vijf dennenappels.

• Dinerkaarsen in lage keramieken kandelaars of waxinelichtjes in kleine groepjes
• Takken van den, spar of eucalyptus langs de loper, met dennenappels ertussen
• Keramieken kerstboompjes van 16 en 24 cm als groepje van drie aan één uiteinde
• Appels, walnoten en mandarijnen in een platte schaal
• Een kaneelstokje met steranijs als klein accent op elk servet
• Naamkaartjes: een labeltje aan een kerstbal of aan een kerstkransje met een lintje erdoor

Hoe gezellig het ook is: laat kaarsen nooit onbewaakt branden en zet ze op afstand van takken en servetten. Dennengroen droogt in een verwarmde kamer snel uit en vat dan makkelijk vlam.

Welke kleuren passen bij een kersttafel?

De regel erachter: één element mag uitgesproken zijn, de rest blijft rustig. Heeft het tafelkleed een motief, dan blijft het servies effen; is het servies gekleurd, dan blijft het tafelkleed licht. Let ook op de afwerking: matte glazuren zoals Zandmat en Houtskoolzwart vangen het kaarslicht zacht op, glanzende zoals Kobaltblauw en Porseleinwit weerkaatsen het en ogen feestelijker.

Kersttafel dekken in een klein huis

Past niet alles op één tafel, verdeel het dan: aan de eettafel alleen de couverts, brood, kaarsen en een of twee schalen; de rest staat als buffet op het dressoir of het aanrecht. De soep schep je in de keuken uit de terrine in de soepkommen en zet je bij iedereen neer.

• Een uitschuiftafel of een tweede tafel van dezelfde hoogte, met één doorlopend tafelkleed eroverheen
• Klapstoelen op tijd lenen bij familie of buren
• Een buffet in één glazuur: etagères en schalen in dezelfde kleur zien er bewust gekozen uit
• Ontbijtborden in plaats van dinerborden voor het voorgerecht – dat scheelt ruimte bij het couvert
• Decoratie op de vensterbank of aan de muur in plaats van op tafel

Zelf kersttafel­decoratie maken

De mooiste tafeldecoratie kost vaak weinig: takken uit de tuin, dennenappels van een boswandeling, sinaasappels uit de oven. Samen met keramiek in warme, aardse glazuren geeft dat een rustige, natuurlijke tafel.

• Gedroogde sinaasappelschijfjes: droog ze 2–4 uur in de oven op 80–100 °C, houd de deur op een kier met een houten lepel en draai de schijfjes halverwege om.
• Dennenappels, walnoten en rode appels in een schaal als blikvanger aan het uiteinde van de tafel
• Een loper van dennentakken, op de feestdag zelf vers geknipt en tot de avond koel bewaard
• Naamkaartjes op een stukje schors, of met een takje rozemarijn in het servet
• Kaarsen in een keramieken pot aan beide uiteinden – de pot gebruik je daarna gewoon weer

Veelgemaakte fouten bij de kersttafel

• Te hoge stukjes en kaarsen, waar de gasten achter verdwijnen
• Te veel kleuren en motieven tegelijk
• Te weinig borden van één soort, omdat er op het laatste moment nog iemand bij komt
• Warm eten in koude schalen – warm schalen en borden altijd eerst voor
• Kaarsen te dicht bij dennengroen en servetten
• Decoratie midden op tafel die bij het opdienen toch weer weg moet
• Het snoer van het gourmetstel dwars over de tafel – controleer vooraf het stopcontact en de verlengkabel, en zet twee apparaten niet op dezelfde groep, anders kunnen de stoppen doorslaan

Planning: van begin december tot Tweede Kerstdag

• Begin december: tel de gasten, controleer borden, bestek, glazen en serveergoed en bestel wat ontbreekt. Bestel bij ons voor kerst uiterlijk half december: we versturen binnen 1–2 werkdagen na je betaling en de bezorging duurt meestal 2–4 werkdagen.
• Een week van tevoren: tafellinnen wassen en strijken, kaarsen kopen, sinaasappelschijfjes drogen.
• Twee dagen van tevoren: naamkaartjes schrijven, takken knippen en koel bewaren.
• De dag ervoor: de tafel dekken, de lege schalen op proef neerzetten en het gourmetstel testen.
• Op de dag zelf: takken, decoratie en kaarsen neerzetten, de borden in de oven voorverwarmen op 50–60 °C – of met heet water als de oven vol staat – en de terrine en de kommen heet omspoelen.
• Vlak voor het eten: de kaarsen aansteken en de waterkannen vullen.
• Tweede Kerstdag: laat het tafelkleed liggen en wissel alleen de servetten en het servies, van dinerborden naar ontbijtborden en kommen voor de brunch.

Bij het voorverwarmen geldt: laat het servies samen met de oven opwarmen en zet het nooit koud in een hete oven. Onze borden en kommen mogen tot 220 °C de oven in, maar snelle temperatuurwisselingen zijn voor geen enkel steengoed goed.

Veelgestelde vragen