Kerstdiner voor 12 personen: menu, hoeveelheden en planning

Kerstdiner voor 12 personen: welk menu past?

Bij twaalf gasten bepaalt het menu al het andere: hoeveel je op de dag zelf kookt, hoeveel apparaten en pannen je nodig hebt en hoeveel servies. In Nederland is Eerste Kerstdag voor veel families de dag van het kerstdiner of het gourmetten, terwijl Tweede Kerstdag vaak naar de andere kant van de familie gaat. In Vlaanderen is kerstavond vaak de grote avond. Vier varianten werken goed met een groep.

Kies je voor kalkoen, dan zijn er twee praktische routes: één hele kalkoen van 5–6 kg, die nog in een gewone oven past, of twee kalkoenrollades of -filets, die samen op één bakplaat liggen en veel sneller gaar zijn. Rollade en wild hebben minder oventijd nodig, zodat er ruimte overblijft voor een aardappelgratin.

Hoeveelheden per persoon: de tabel voor 12 gasten

Dit zijn richtwaarden voor volwassenen. Is er een voorgerecht én een dessert, dan kun je bij het hoofdgerecht de laagste hoeveelheid aanhouden.

Neem liever wat meer bijgerechten dan vlees: rode kool en stoofpeertjes kun je invriezen, en van restjes vlees maak je op Tweede Kerstdag iets nieuws. Bij gourmetten bepalen de bijgerechten veel: met stokbrood, salades en rauwkost volstaat de onderkant van de marge.

Tafel en couverts voor 12 personen

Reken per persoon op minstens 60 cm tafellengte. Met zes gasten aan elke lange kant heb je 3,6 m nodig; zet je aan beide kopse kanten iemand, dan is 3 m genoeg. Ideaal is een breedte van ongeveer 1 m: 40 cm voor elk couvert en 20 cm in het midden voor de schalen. Een ronde tafel waaraan twaalf mensen elk 60 cm ruimte hebben, heeft zo’n 2,3 m doorsnede nodig – twee tafels tegen elkaar onder één lang tafelkleed zijn bijna altijd de betere oplossing.

Weinig mensen hebben een compleet servies voor twaalf. Twee keer het eetservies voor 6 personen (18-delig, € 387,90 per set) vormt een goede basis; reserve en serveergoed vul je los aan. Meer combinaties vind je bij de serviessets. Hoe je het couvert legt en de tafel aankleedt, lees je in kersttafel dekken en versieren.

Serveergoed voor een kerstdiner met 12 gasten

Bij twaalf personen loont het om alles dubbel neer te zetten: per tafelhelft een schaal, een kom en een sauskom. Dan hoeft niemand iets dwars over de tafel aan te geven.

• Vlees: twee ovale serveerschalen van 32 cm voor kalkoen, rollade of wild
• Jus: twee sauskommen met onderschotel van 400 ml, met de rest warm in de pan
• Aardappelen: twee serveerkommen van 1,8 l, voorverwarmd en afgedekt met een bord
• Rode kool en stoofpeertjes: twee serveerkommen van 1,1 l; de rest blijft warm op het fornuis
• Soep: twaalf porties van 250 ml is 3 l – een soepterrine van 2,5 l met aanvulling uit de pan, of twee terrines van 2,5 en 1,5 l
• Salade: twee saladeschalen van 26 cm met elk 2,5 l
• Gourmetten en fondue: per tafelhelft een set kleine schaaltjes voor sauzen, augurken en zilveruitjes
• Aardappelgratin of appeltjes uit de oven: bak en serveer ze in dezelfde ovenschaal
• Water: twee tot drie kannen van 1 l; kerststol en kerstkransjes op de etagère

Welk serveergoed waarvoor geschikt is, lees je in serveerschaal, terrine of sauskom: wat gebruik je waarvoor.

Boodschappen­planning: vier weken tot kerst

Let op de openingstijden: op kerstavond sluiten veel winkels eerder dan normaal en op Eerste Kerstdag zijn de meeste dicht. Koop alles wat vers moet zijn dus uiterlijk op de ochtend van 24 december, en kijk vooraf wanneer jouw supermarkt open is.

Tijdschema voor de feestdag zelf

Het voorbeeld gaat uit van een kalkoen van ongeveer 6 kg en een diner om 18.00 uur. Kies je voor rollade of wild, dan is de oventijd veel korter; bij gourmetten zit het werk vooral in het snijden en in de sauzen. In Vlaanderen schuift dit schema vaak een dag naar voren, naar kerstavond.

Gebruik een vleesthermometer: in het dikste deel van de dij hoort de kalkoen minstens 75 °C te zijn. Staat de oven vol, verwarm de borden dan niet daarin voor: heet water in de gootsteen of een korte, hete vaatwasserbeurt is genoeg. Steengoed houdt niet van plotselinge temperatuursprongen – zet koude borden dus nooit direct in een hete oven.

Werk verdelen: wat gasten kunnen meenemen

• Elk gezin neemt een of twee gerechten mee die goed tegen vervoer kunnen: dessert, salade, kerstkransjes of een kerststol.
• De gastgever doet alles wat vers en warm moet zijn: vlees, aardappelen en jus.
• Spreek de lijst vooraf af – anders staan er drie tiramisu’s op tafel en geen salade.
• Laat gasten hun gerecht in hun eigen schaal meebrengen: dat scheelt ruimte in je koelkast en je vaatwasser.
• Wijs twee mensen aan voor de afwas, dan zit de gastgever bij het dessert ook gewoon aan tafel.

Vegetarisch, glutenvrij of lactosevrij: één tafel voor iedereen

Met twaalf gasten eet vaak iemand geen vlees of verdraagt iemand geen gluten. Het makkelijkst zijn gerechten die voor iedereen passen: rode kool met olie of boter in plaats van reuzel, jus gebonden met maïzena in plaats van bloem en aardappelen in plaats van kroketjes met paneermeel. Gourmetten en fondue pas je eenvoudig aan met groenten, paddenstoelen, halloumi of een vegetarische burger. Als tweede hoofdgerecht voor vegetariërs werkt een notenrollade of een wellington met paddenstoelen. Zet kleine kaartjes bij de schalen, dan hoeft niemand bij elk gerecht te vragen wat erin zit.

Weinig ruimte? Zo passen 12 gasten in huis

• Leen een tweede tafel van dezelfde hoogte en zet beide tafels tegen elkaar onder één doorlopend tafelkleed.
• Leen klapstoelen bij buren of familie, of vraag gasten er een paar mee te nemen.
• Schep de soep in de keuken in de kommen en breng ze naar tafel.
• Verplaats dessert en koffie naar de salontafel, dan komt de eettafel vrij.
• Maak ruimte voor jassen en cadeaus voordat de eerste gasten aanbellen.

Restjes voorkomen en gebruiken

Reken krap met vlees en ruim met bijgerechten. Vraag gasten een bakje mee te nemen voor restjes, en vries in wat je niet binnen twee dagen opeet. Van kalkoen, rode kool en aardappelen maak je op Tweede Kerstdag makkelijk een ovenschotel; inspiratie vind je in ovenschotel recepten. Of je zet de restjes ’s ochtends op tafel bij een kerstbrunch thuis.

Veelgestelde vragen