Honing bewaren: temperatuur, pot en wat te doen als honing kristalliseert

Honing bewaren: de belangrijkste regels

Honing is een van de langst houdbare levensmiddelen, omdat hij weinig water en veel suiker bevat. Wat hem wel kan schaden, zijn vocht, warmte, licht en vreemde geuren. Daaruit volgen vijf regels:

• Goed afsluiten: honing trekt vocht en geuren uit de lucht aan.
• Donker bewaren: licht laat aroma en kleur sneller verouderen.
• Koel en droog: een voorraadkast of kelderkast is ideaal, niet de plek naast het fornuis, de oven of de verwarming of op de vensterbank.
• Altijd een schone, droge lepel gebruiken: water, boter of broodkruimels brengen gisten in de honing en bevorderen gisting.
• Niet in de koelkast: daar wordt honing sneller hard, en bij het openen slaat er condens neer in de pot.

Welke temperatuur is ideaal voor honing?

Imkers raden aan honing koel te bewaren, bij voorkeur onder 20 °C, en voor de lange termijn liever nog wat koeler. Voor dagelijks gebruik is een keukenkastje uit de zon prima.

Goed om te weten: honing kristalliseert het snelst rond 14 °C. Een voorraad in een koele kelderkast wordt dus eerder hard dan de pot in het warme keukenkastje, maar dat schaadt de kwaliteit niet.

Glas, keramiek of metaal: de juiste pot

Handig is een tweedeling: de voorraad blijft in de gesloten pot in de kast, op tafel staat een kleinere pot die je voor een à twee weken bijvult. Onze honingpot met lepel van steengoed heeft een inhoud van 300 ml, ruim 400 g honing, en een deksel met een houten honinglepel. De pot mag in de vaatwasser, de houten lepel was je met de hand af. Laat de pot helemaal drogen voordat je hem opnieuw vult.

Waarom kristalliseert honing?

Hard worden heet kristalliseren en is een natuurlijk proces: de druivensuiker (glucose) in honing vormt kristallen. Gekristalliseerde honing is niet bedorven en niet met suiker aangelengd; hij is net zo goed als vloeibare honing. Hoe snel het gaat, hangt vooral af van de verhouding tussen druivensuiker en vruchtensuiker: hoe meer druivensuiker, hoe sneller de honing hard wordt.

Een buitenbeentje is heidehoning: die is van nature geleiachtig en wordt even vloeibaar als je erin roert. Witte strepen of vlekken langs de wand van een glazen pot ontstaan doordat kristalliserende honing een heel klein beetje van het glas loslaat, waardoor er lucht tussen zit. Dat is geen fout, maar een teken van onbewerkte honing.

Gekristalliseerde honing weer vloeibaar maken

• Zet de open pot in een pan met warm water (au bain-marie).
• Controleer de watertemperatuur met een thermometer: hooguit 40 °C. Daarboven gaan waardevolle enzymen en aroma’s verloren.
• Roer af en toe met een schone, droge lepel tot de kristallen zijn opgelost. Afhankelijk van de hoeveelheid duurt dat een tot enkele uren.
• Verwarm honing niet in de magnetron en niet rechtstreeks op het fornuis: daarbij ontstaan snel te hete plekken.
• Maak alleen zoveel vloeibaar als je binnenkort gebruikt, want de honing wordt weer hard.

Goed om te weten: bij verwarmen ontstaat in honing hydroxymethylfurfural (HMF). Het gehalte geldt als maat voor verhitting en ouderdom; voor consumptiehoning geldt in de EU in het algemeen een maximum van 40 mg per kilo. Ook daarom: verwarm honing voorzichtig en niet steeds opnieuw.

Crèmehoning: geroerd in plaats van hard

Veel imkers roeren honing terwijl hij kristalliseert. Zo ontstaan heel fijne kristallen en wordt de honing romig en smeerbaar in plaats van steenhard. Dat werkt vooral bij koolzaad- en bloemenhoning. Crèmehoning is geen teken van toevoegingen, maar vakwerk van de imker. Smeer je honing liever dan dat je hem lepelt, koop dan meteen de romige variant.

Kan honing bederven?

Goed bewaard blijft honing meestal veel langer goed dan de ‘ten minste houdbaar tot’-datum op de pot. Na verloop van tijd wordt hij iets donkerder en verliest hij aroma, maar dat is niet schadelijk. Belangrijk: geef baby’s jonger dan een jaar geen honing, omdat er sporen van bacteriën in kunnen zitten die voor baby’s gevaarlijk zijn.

Honing gebruiken in de keuken

• Thee en melk: roer honing er pas door als de drank iets is afgekoeld. Welke thee je met welke watertemperatuur zet, lees je in thee zetten.
• Bakken: honing vervangt een deel van de suiker. Reken op ongeveer driekwart van de hoeveelheid suiker, gebruik iets minder vocht en bak 10–20 °C lager, omdat honing sneller bruin kleurt.
• Dressing: honing, mosterd, azijn en olie geven de klassieke honing-mosterddressing.
• Op brood: gekristalliseerde of romige honing druipt niet en smeert makkelijk.
• Ontbijt: over havermout en yoghurt gaat de honing op het laatst.

Bij een ontbijt met gasten staat de honingpot naast boter, jam en brood; ideeën voor de hele tafel vind je in brunch thuis.

Honing cadeau geven

Een pot goede honing van de imker is een eenvoudig cadeau waar bijna iedereen blij mee is. Samen met een honingpot, een mok of een theepot wordt het een klein pakketje: voor pakjesavond, bij een housewarming of als bedankje voor de juf of meester aan het eind van het schooljaar. Meer ideeën vind je bij de sinterklaascadeautjes, een cadeau voor de juf of meester en de cadeaus voor theeliefhebbers.

Veelgestelde vragen