Kaasplank samenstellen: hoeveel kaas per persoon en hoe leg je hem op?
Voor een goede kaasplank heb je genoeg aan drie tot vijf kazen van mild tot pittig, royale stukken in plaats van veel kleine blokjes en een paar bijpassende extra’s zoals druiven, walnoten en vijgenbrood. Hier lees je hoeveel kaas je per persoon nodig hebt, welke Nederlandse en Belgische kazen je kiest, hoe je elke kaas snijdt en neerlegt en welke wijn of welk bier erbij past.
Hoeveel kaas per persoon?
| Gelegenheid | Kaas per persoon | Voor 6 personen |
|---|---|---|
| Kaas als dessert na het diner | 40–60 g | 250–350 g |
| Voorgerecht of aperitief | 60–80 g | 350–500 g |
| Buffet of receptie met andere gerechten | 100–120 g | 600–700 g |
| Kaasplank als hoofdgerecht, bijvoorbeeld op een wijnavond | 150–200 g | 0,9–1,2 kg |
Deze hoeveelheden gelden als kaas het enige is wat je serveert. Staat er ook een borrelplank met worst en olijven naast, dan is de helft tot driekwart genoeg. Brood en crackers reken je op ongeveer de helft van het kaasgewicht, plus fruit en extra’s. Koop liever drie tot vijf soorten in grotere stukken dan acht tot tien kleine: grote stukken drogen langzamer uit en ogen op de plank royaler. Voor 10 personen met de kaasplank als hoofdgerecht heb je dus 1,5–2 kg kaas nodig.
Welke kazen leg je op een kaasplank?
| Soort kaas | Voorbeelden | Zo snijd je hem |
|---|---|---|
| Harde, oude kaas | oude of overjarige Goudse, oude boerenkaas, Parmezaanse kaas, comté | in dunne plakken of driehoekjes, of met een puntig kaasmesje in brokken steken |
| Jonge en belegen kaas | jonge, belegen of extra belegen Goudse, Edammer, Leidse kaas met komijn | in blokjes, stengels of plakken met de kaasschaaf |
| Zachte kaas met witte korst | brie, camembert | als een taart vanuit het midden in punten, zodat elk stuk wat korst heeft |
| Kaas met gewassen korst | Herve, Limburger, munster, veel Belgische abdijkazen | in stukken en iets apart leggen, want ze ruiken stevig |
| Blauwe kaas | roquefort, gorgonzola, stilton, een milde blauwe kaas | in stukken; romige gorgonzola serveer je met een lepeltje |
| Verse kaas en geitenkaas | verse geitenkaas, een geitenkaasrolletje, burrata | in zijn geheel, met een eigen mesje of lepel |
Een handige vuistregel: één harde kaas, één zachte kaas met witte korst, één blauwe kaas, één verse kaas of geitenkaas en – als je wilt – een verrassing, zoals een gerookte kaas, een kaas met kruiden of een Belgische abdijkaas. Kaas van de markt, de kaasboer of een kaasboerderij brengt een afwisseling die voorverpakte plakken niet hebben.
Goudse kaas wordt ingedeeld naar rijpingstijd, grofweg: jong (4 weken), jong belegen (8 weken), belegen (16 weken), extra belegen (7 maanden), oud (10 maanden) en overjarig (een jaar of langer). Hoe ouder, hoe harder en pittiger; in oude kaas knisperen kristalletjes, die geen zout zijn maar tyrosine, een aminozuur dat vrijkomt als het eiwit tijdens het rijpen wordt afgebroken. Voor een Hollandse plank kies je bijvoorbeeld verse geitenkaas, belegen Goudse, Leidse kaas met komijn, oude boerenkaas en een blauwe kaas; voor een Belgische plank een verse geitenkaas, een abdijkaas, een stuk Herve en een oude kaas.
Wat leg je bij de kaas?
| Soort | Ideeën | Past vooral bij |
|---|---|---|
| Vers fruit | druiven, peer, vijgen, appel | alle kazen |
| Gedroogd fruit | abrikozen, dadels, vijgen | harde en blauwe kaas |
| Noten | walnoten, hazelnoten, amandelen | harde en blauwe kaas |
| Zoet | honing, vijgenbrood, kweepeerpasta, appelstroop, Luikse siroop | blauwe kaas, geitenkaas, brie, oude kaas, Herve |
| Hartig | olijven, augurken, chutney, mosterd | harde en jonge kaas |
| Brood | stokbrood, notenbrood, krentenbrood, roggebrood, crackers | alle kazen |
Klassieke combinaties zijn oude kaas met appelstroop op roggebrood en, in België, Herve met Luikse siroop. Honing, jam en olijven zet je in kleine schaaltjes, dan loopt er niets over de plank. In de tapasschaaltjes passen drie extra’s in hetzelfde glazuur, en honing blijft in de honingpot met lepel, zodat je hem zo over de kaas laat lopen.
Kaasplank opleggen: stap voor stap
- Op temperatuur brengen: haal de kaas 30–60 minuten voor het serveren uit de koelkast – pas op kamertemperatuur komt de smaak vrij.
- Schaaltjes neerzetten: honing, mosterd en olijven als eerste op de plank.
- Kaas verdelen: leg de soorten in grote stukken met wat ruimte ertussen, elk met een eigen mes.
- Met de klok mee: van de mildste naar de sterkste kaas, zodat je gasten de volgorde zien.
- Brood en crackers erbij: in waaiers naast de kazen.
- Gaten vullen: druiven, vijgen, noten en gedroogd fruit in de tussenruimtes.
- Garneren: rozemarijn, tijm of een paar druivenbladeren.
- Benoemen: zet kleine bordjes bij minder bekende kazen.
Je eet van mild naar sterk: verse kaas en geitenkaas, dan zachte kaas met witte korst, jonge en belegen kaas, harde kaas, kaas met gewassen korst en tot slot de blauwe kaas. Zo overstemt geen sterke kaas de zachte smaken.
Wijn, bier of sap: wat past bij kaas?
| Kaas | Wijn of bier | Zonder alcohol |
|---|---|---|
| Verse kaas, geitenkaas | frisse, droge witte wijn zoals sauvignon blanc, of een witbier | appelsap met bruiswater, kruidenlimonade |
| Brie, camembert | mousserende wijn of een ronde witte wijn | druivensap, alcoholvrije bubbels |
| Belegen en oude Goudse, comté | een volle witte wijn, een lichte rode wijn of een tripel | rood druivensap, zwarte thee |
| Herve, abdijkaas, munster | een abdijbier, dubbel of tripel, of een kruidige witte wijn | alcoholvrij speciaalbier |
| Blauwe kaas | port of een zoete dessertwijn | perensap |
Kaasplank voor een feest, de feestdagen of met z’n tweeën
- Feest en staande receptie: snijd de kaas vooraf in hapklare blokjes en leg prikkers erbij – of maak, helemaal retro, een kaasegel in een halve meloen.
- Kerst: cranberrychutney en walnoten erbij, met takjes rozemarijn als kleine kerstboompjes.
- Met z’n tweeën: twee of drie kazen in grotere stukken, fruit en een glas wijn zijn genoeg.
- Dessert: blauwe kaas met partjes peer en honing in plaats van taart.
- Brunch: milde kazen, verse kaas en fruit naast broodjes en beleg.
Wil je kaas combineren met worst, olijven en dips, lees dan borrelplank maken. Hoeveelheden voor een lange ochtend met gasten vind je in brunch thuis.
Plank, leisteen of keramiek: waarop serveer je kaas?
| Ondergrond | Voordelen | Let op |
|---|---|---|
| Houten plank | klassiek, warme uitstraling | neemt geur en vet op, alleen met de hand afwassen |
| Leisteen | koel en stijlvol | zwaar en krast snel |
| Keramische serveerschaal | geglazuurd, neemt geen geur aan, vaatwasserbestendig | kies een grote, platte schaal van 30–35 cm |
| Taartplateau of etagère | zet de kaas op hoogte en bespaart ruimte op tafel | eerder voor kleinere hoeveelheden |
Voor een kaasplank voor vier tot zes personen is de ovale serveerschaal van 32 cm geschikt. Lichte kazen zoals brie, comté en geitenkaas springen eruit op het donkere serveerplateau Houtskool, dat een licht opstaande rand heeft. Snijd niet met kracht op het glazuur: messen laten op matte glazuren soms grijze streepjes achter. Die verwijder je met een pasta van zuiveringszout en water, zoals beschreven in grijze strepen van bestek verwijderen.
Serveerschalen, serveerplateau en tapasschaaltjes van steengoed – voor kaas, fruit en noten.
Bekijk de serveerschalenHoe lang mag de kaasplank staan en wat doe je met restjes?
Leg de kaasplank ongeveer een uur voor het serveren neer en laat hem afgedekt op kamertemperatuur staan; zo heeft de kaas de juiste temperatuur als je gasten komen. Brood, appel en peer snijd je als laatste. Harde kaas kan een hele avond blijven staan, zachte en verse kaas zet je als vuistregel na ongeveer twee uur weer koel, op warme dagen eerder.
Restjes verpak je in kaaspapier of boterhampapier en bewaar je in de groentela van de koelkast; in plasticfolie gaat kaas zweten. Harde kaasresten gebruik je in een tosti of rasp je over een ovenschotel; ideeën voor schotels vind je in ovenschotel recepten.
Veelgemaakte fouten bij een kaasplank
- Kaas recht uit de koelkast: hij smaakt vlak en ziet er wasachtig uit.
- Te veel soorten in kleine stukjes: de plank oogt onrustig en de kaas droogt uit.
- Eén mes voor alle kazen: blauwe kaas belandt op de milde geitenkaas.
- Sterke kazen pal naast milde: kaas met gewassen korst en blauwe kaas hebben afstand nodig.
- Te weinig brood: reken ongeveer de helft van het kaasgewicht.
Veelgestelde vragen
Hoeveel kaas reken je per persoon?
Als voorgerecht 60–80 g, op een buffet met andere gerechten 100–120 g en als hoofdgerecht 150–200 g per persoon. Als dessert na het diner is 40–60 g genoeg.
Hoeveel soorten kaas leg je op een kaasplank?
Meestal drie tot vijf: een harde kaas, een zachte kaas met witte korst, een blauwe kaas, een verse kaas of geitenkaas en eventueel een verrassing.
Wat leg je op een kaasplank naast de kaas?
Druiven, peer, vijgen, walnoten, honing, vijgenbrood, appelstroop, olijven en brood zoals stokbrood, notenbrood of crackers.
Hoe lang van tevoren haal je kaas uit de koelkast?
30–60 minuten voor het serveren. Pas op kamertemperatuur komt de volle smaak van kaas vrij.
In welke volgorde eet je kaas?
Van mild naar sterk: verse kaas en geitenkaas, zachte kaas met witte korst, jonge en belegen kaas, harde kaas, kaas met gewassen korst en tot slot blauwe kaas.
Hoe snijd je brie en camembert?
Als een taart vanuit het midden in punten, zodat elk stuk een deel van de korst heeft.
Welke wijn past bij een kaasplank?
Bij verse kaas en geitenkaas een frisse witte wijn, bij harde kaas een volle witte of lichte rode wijn en bij blauwe kaas port of een zoete dessertwijn. Een tripel of abdijbier past ook goed.
Hoe lang van tevoren kun je een kaasplank maken?
Ongeveer een uur van tevoren, afgedekt op kamertemperatuur. Brood, appel en peer snijd je pas vlak voor het serveren.
Voor je kaasplank: de ovale serveerschaal van 32 cm, het donkere serveerplateau Houtskool en tapasschaaltjes voor honing en chutney.
Bekijk de serveerschalen
