Ovenschotel recepten: van gehaktschotel en witlof tot lasagne en quiche

Mag een keramische ovenschaal in de oven?

Ja, een keramische ovenschaal is voor de oven gemaakt, zolang de fabrikant hem als ovenbestendig aangeeft. Dat zie je in de productbeschrijving of aan het ovensymbool op de onderkant; wat de tekens betekenen, lees je in symbolen op servies. Onze ovenschalen van steengoed zijn ovenbestendig tot 250 °C. Keramiek is wel gevoelig voor snelle temperatuurwisselingen. Met deze regels gaat je schaal lang mee:

• Laat een schaal uit de koelkast 20–30 minuten op kamertemperatuur komen, of zet hem in de koude oven en laat ze samen opwarmen.
• Zet een hete schaal nooit op een natte of koude ondergrond, maar op een houten plank, een onderzetter of een droge theedoek.
• Giet geen koude vloeistof in een hete schaal. Moet er bouillon bij, gebruik dan hete.
• Zet de schaal niet op de kookplaat of boven een open vlam.
• Keramiek warmt langzamer op dan metaal, maar houdt de warmte langer vast: de schotel gaart nog een paar minuten na als hij uit de oven komt.

Waarom een temperatuurschok keramiek laat barsten, lees je in waarom keramiek barst.

Hollandse ovenschotel met gehakt, andijvie en puree

Voor 4 personen: 1 kg kruimige aardappelen, 400 g rundergehakt of half-om-half, 1 ui, 1 tl paprikapoeder, 300 g gesneden andijvie, 150 ml warme melk, 30 g roomboter, nootmuskaat, peper, zout en 100 g geraspte belegen kaas.

• Kook de aardappelen in ongeveer 20 minuten gaar, giet ze af en stamp ze met melk, boter, een snufje nootmuskaat en zout tot een smeuïge puree.
• Bak het gehakt rul met de gesnipperde ui en breng het op smaak met paprikapoeder, peper en zout.
• Verwarm de oven voor op 200 °C (hetelucht 180 °C).
• Schep het gehakt in een ingevette ovenschaal, roer de rauwe andijvie door de warme puree en verdeel die over het gehakt.
• Strooi de kaas erover en bak de schotel 20–25 minuten, tot de bovenkant goudbruin is.

De andijvie gaat rauw door de puree, net als bij andijviestamppot; zo blijft hij fris en een beetje knapperig. Wil je hem zachter, stoof hem dan eerst 2–3 minuten. Dezelfde opbouw werkt ook met gestoofde prei, spinazie of gekookte boerenkool.

Witlof met ham en kaas uit de oven

In Vlaanderen heet dit gerecht witloof met hesp en kaassaus, en het staat er al generaties op tafel. Voor 4 personen heb je nodig: 8 kleine stronken witlof, 8 plakken beenham, 40 g boter, 40 g bloem, 500 ml melk, 150 g geraspte kaas (belegen, Gruyère of Emmentaler), nootmuskaat, peper en zout.

• Snijd met een puntig mesje een klein kegeltje uit de onderkant van elke stronk; daar zit het meeste bitter.
• Kook of stoom de witlof 15 minuten, laat de stronken goed uitlekken en knijp ze voorzichtig uit. Zo wordt de saus later niet waterig.
• Maak de kaassaus: smelt de boter, roer de bloem erdoor, voeg de melk scheut voor scheut toe en laat de saus al roerend 5 minuten zachtjes koken. Smelt er 100 g kaas in en breng op smaak met nootmuskaat, peper en zout.
• Verwarm de oven voor op 200 °C (hetelucht 180 °C).
• Rol elke stronk in een plak ham en leg de rolletjes naast elkaar in een ingevette ovenschaal van ongeveer 30 × 20 cm.
• Giet de kaassaus erover, strooi de rest van de kaas erop en bak de schotel 20–25 minuten, tot hij goudbruin is en aan de rand borrelt.

Serveer met aardappelpuree of gekookte aardappelen. Witlof en Belgisch witloof zijn trouwens dezelfde groente: in Nederland zeg je witlof, in Vlaanderen witloof.

Lasagne: recept voor een schaal van 2–2,5 liter

• Fruit voor de saus ui, wortel en selderij in olijfolie, voeg knoflook en gehakt toe en bak het gehakt rul. Bak de tomatenpuree kort mee, voeg de tomaten toe, breng op smaak met zout, peper en oregano en laat de saus 30–45 minuten zachtjes pruttelen.
• Smelt voor de bechamelsaus de boter, roer de bloem erdoor, giet de melk er beetje bij beetje bij en laat de saus al roerend 5 minuten zachtjes koken. Breng op smaak met zout, peper en nootmuskaat.
• Verwarm de oven voor op 180 °C (hetelucht 160 °C).
• Verdeel een beetje vleessaus over de bodem van de schaal, zodat de bladen niet aanbakken. Leg daarna om en om lasagnebladen, vleessaus en bechamel, meestal in drie of vier lagen.
• Eindig met bechamel en bestrooi de lasagne met Parmezaanse kaas en mozzarella.
• Bak de lasagne 35–45 minuten, tot de bovenkant goudbruin is en de saus aan de rand borrelt.
• Laat hem 10–15 minuten rusten voordat je hem aansnijdt; dan loopt hij niet uit elkaar.

Voor lasagne heb je een schaal met een rand van minstens 5 cm nodig, zodat er niets overkookt. De ovale ovenschaal van 30 cm heeft een inhoud van 2,2 l en is 6 cm hoog: genoeg voor een lasagne voor ongeveer vier personen.

Macaronischotel met ham en kaas

• Kook 400 g macaroni 2 minuten korter dan op de verpakking staat en giet hem af.
• Schep de macaroni met 200 g hamblokjes en een gefruite ui in een ingevette ovenschaal.
• Klop 3 eieren los met 200 ml slagroom en 200 ml melk, breng op smaak met zout, peper en nootmuskaat en giet het mengsel over de macaroni.
• Bestrooi de schotel met 150 g geraspte belegen kaas.
• Bak hem 25–30 minuten op 200 °C (hetelucht 180 °C), tot de kaas goudbruin is.

Vegetarisch maak je hem met broccoli, tomaat en mozzarella in plaats van ham. Je kunt de schotel de avond van tevoren klaarmaken: afgedekt in de koelkast zetten en 20–30 minuten voor het bakken eruit halen. Reken dan op ongeveer 10 minuten extra baktijd.

Aardappelgratin: recept en tips

Voor 4 personen als bijgerecht heb je nodig: 1 kg vastkokende aardappelen, 200 ml slagroom, 200 ml melk, 1 teen knoflook, boter, zout, peper, nootmuskaat en eventueel 100 g geraspte Gruyère of oude kaas.

• Wrijf de schaal in met de gehalveerde teen knoflook en vet hem dun in met boter.
• Schil de aardappelen en schaaf ze in plakjes van 2–3 mm. Was ze niet: het zetmeel bindt de saus.
• Leg de plakjes dakpansgewijs in de schaal en breng elke laag licht op smaak.
• Verwarm room en melk, giet het over de aardappelen tot ze bijna onder staan en strooi de kaas erover.
• Bak de gratin 50–60 minuten op 180 °C (hetelucht 160 °C). Hij is klaar als een mes er zonder weerstand in glijdt.

Daarvoor past de ronde ovenschaal van 24 cm met 1,8 l inhoud en handgrepen aan de zijkant, die zo van de oven op tafel kan.

Quiche lorraine in de quichevorm

• Kneed bloem, boter in stukjes, ei, zout en water snel tot een kruimeldeeg en laat het 30 minuten rusten in de koelkast.
• Rol het deeg uit, bekleed de ingevette vorm ermee en prik de bodem een paar keer in met een vork.
• Bak de bodem blind: leg er bakpapier op, verzwaar het met gedroogde bonen en bak hem 15 minuten voor op 200 °C (hetelucht 180 °C). Zo wordt de bodem later niet zacht.
• Bak de spekjes krokant zonder extra vet. Klop eieren, room en melk los en breng op smaak met peper en nootmuskaat; wees zuinig met zout, want de spekjes zijn al zout.
• Verdeel spek en kaas over de bodem en giet de vulling erover.
• Bak de quiche 30–35 minuten op 180 °C (hetelucht 160 °C), tot de vulling gestold is en in het midden nog licht trilt.

Geen tijd voor deeg? Bekleed de vorm dan met plakjes bladerdeeg uit de diepvries of met kant-en-klaar quichedeeg. De taart- en quichevorm van 28 cm heeft een golvende rand en een geglazuurde binnenkant waar het deeg makkelijk van loslaat, en dient meteen als serveerschaal. Hij is ook geschikt voor een groentequiche met feta, uientaart of clafoutis met kersen.

Crème brûlée in ramekins

• Breng 500 ml slagroom met een opengesneden vanillestokje en het uitgeschraapte merg aan de kook en laat het 10 minuten trekken.
• Roer 5 eidooiers met 80 g suiker glad, zonder veel lucht erin te kloppen. Roer de iets afgekoelde room er langzaam door.
• Giet het mengsel door een zeef in de ramekins.
• Zet ze in een diepe ovenschaal of op een diepe bakplaat en giet er heet water bij tot halverwege de ramekins.
• Laat de crème 30–40 minuten garen op 150 °C (hetelucht 130 °C), tot hij gestold is maar in het midden nog licht trilt.
• Laat hem minstens 3–4 uur afkoelen in de koelkast. Bestrooi hem vlak voor het serveren dun met bruine suiker en karamelliseer die met een keukenbrander.

Deze hoeveelheid is genoeg voor de vier schaaltjes van de ramekins (set van 4) van 200 ml. In ondiepe, brede schaaltjes stolt de crème sneller en krijg je een grotere karamellaag; kijk dan al na 20–25 minuten.

Meer ovenschotel recepten: temperatuur en baktijd

Zuurkool voor de zuurkoolschotel kun je in de herfst ook zelf maken; hoe dat gaat, lees je in zuurkool maken in een stenen pot.

Welke ovenschaal voor hoeveel personen?

Vuistregel: reken bij een hoofdgerecht op ongeveer 500 ml schaalinhoud per persoon. Vul de schaal hooguit tot 1 cm onder de rand, anders kookt de saus over.

Ovenschotel vooraf maken, bewaren en invriezen

• Vooraf maken: bouw de schotel tot een dag van tevoren op, dek hem af en zet hem in de koelkast. Haal hem 20–30 minuten voor het bakken eruit en reken op ongeveer 10 minuten extra baktijd.
• Bewaren: laat restjes snel afkoelen, dek ze af en bewaar ze maximaal 2–3 dagen in de koelkast.
• Opwarmen: in 20–30 minuten op 160–180 °C, afgedekt met aluminiumfolie en eventueel met een scheutje water of melk erbij.
• Invriezen: doe een schotel die je wilt invriezen het liefst in een diepvriesbakje, zonder kaaslaag. Laat hem in de koelkast ontdooien en bak hem daarna zoals een verse schotel. Zet een keramische schaal nooit rechtstreeks uit de vriezer in een hete oven.

Ovenschaal van keramiek, glas of metaal?

Voor schotels, gratins en gerechten in laagjes die gelijkmatig moeten garen en warm op tafel komen, is keramiek de beste keuze. Voor een heel krokante bodem, zoals bij pizza, werkt metaal beter. Heb je net geen geschikte schaal in de kast, lees dan hoe je een ovenschaal vervangt.

Ovenschaal schoonmaken: aangebakken resten verwijderen

• Laat de schaal afkoelen en laat de resten weken in warm water met afwasmiddel.
• Maak aangebakken kaas na 30 minuten los met een houten of kunststof schraper.
• Bestrijk hardnekkige korsten met een papje van zuiveringszout en water, laat het een paar uur intrekken en spoel na.
• Gebruik geen staalwol en geen krassend schuurmiddel op het glazuur.
• Onze ovenschalen van steengoed mogen in de vaatwasser en in de magnetron.

Alle schalen, van ovaal en rond tot de taart- en quichevorm en de ramekins, vind je bij de keramische ovenschalen.

Veelgestelde vragen