Koud porselein maken: recept met en zonder koken

Wat is koud porselein?

Koud porselein (ook wel koude porseleinklei genoemd) heeft met echt porselein alleen het uiterlijk gemeen. De massa van zetmeel en witte lijm hardt uit aan de lucht, zonder oven of keramiekoven, en wordt daarbij stevig, glad en op dunne plekken licht doorschijnend. Daarom is ze geliefd voor fijne bloemetjes, figuurtjes, kersthangers en om mee te knutselen met kinderen.

Echt porselein bestaat uit kaolien, veldspaat en kwarts en wordt op 1250–1400 °C gestookt. Pas daardoor wordt het hard, dicht en vaatwasserbestendig. Hoe het verschilt van andere keramiek, lees je in het verschil tussen keramiek en porselein.

Recept 1: koud porselein koken (pan of magnetron)

De gekookte versie wordt extra glad en soepel en is het best voor fijne bloemetjes. Meet zetmeel en lijm af met dezelfde maatbeker, bijvoorbeeld 250 ml van elk.

• Roer zetmeel, lijm, olie en citroensap koud glad in een pan met antiaanbaklaag.
• Verwarm het mengsel op laag vuur en blijf roeren, meestal 5–10 minuten, tot het een bal vormt en loslaat van de bodem.
• Leg de massa op een werkblad dat je met handcrème hebt ingesmeerd en laat haar iets afkoelen.
• Kneed de massa nog warm een paar minuten, tot ze glad en soepel is.
• Wikkel ze strak in huishoudfolie en laat ze een paar uur rusten voordat je ermee gaat werken.

In de magnetron roer je de ingrediënten door elkaar in een kom die in de magnetron mag. Verwarm het mengsel op middelhoog vermogen in stappen van 30 seconden en roer na elke stap door, tot er een taai deeg ontstaat. Let op: binnenin wordt de massa heter dan ze van buiten lijkt.

Recept 2: koud porselein zonder koken

Zonder fornuis gaat het sneller, en kinderen kunnen meteen meedoen. De massa wordt iets minder glad, maar voor hangers, magneten en eenvoudige figuurtjes is ze prima.

• Doe het zetmeel in een kom en voeg de lijm, het citroensap en de olie toe.
• Roer met een lepel tot alles samenkomt.
• Kneed het mengsel met je handen als een deeg, tot het niet meer plakt; voeg zo nodig nog wat zetmeel toe.
• Bewaar de massa luchtdicht in een diepvrieszakje.

Gekookt of zonder koken: de verschillen

Op internet kom je ook ‘natuurlijke’ recepten zonder lijm tegen: een mengsel van zuiveringszout, maïzena en water dat je in een pan kookt. Die massa droogt ook aan de lucht, maar wordt brosser en minder elastisch dan koud porselein met lijm: prima voor eenvoudige hangers, minder geschikt voor dunne bloemblaadjes.

Koud porselein kleuren, drogen en lakken

• Kleuren: kneed acrylverf of olieverf door de massa voordat je gaat vormen, of beschilder de stukken als ze droog zijn.
• Helder wit: zonder kleur wordt koud porselein bij het drogen licht doorschijnend en een beetje grijzig. Een klein beetje witte acrylverf in de massa maakt het dekkender.
• Drogen: dunne delen een paar uur, dikkere een à twee dagen; keer dikke stukken tussendoor om. De massa krimpt bij het drogen iets, dus maak bloemetjes een tikje groter dan je ze wilt hebben.
• Lakken: koud porselein lost op in water. Bescherm afgewerkte stukken met matte of glanzende blanke acryllak.

Bloemetjes van koud porselein: stap voor stap

• Kleur een deel van de massa in de kleur van de bloem en een deel groen.
• Rol de massa dun uit en steek of snijd de bloemblaadjes uit met een uitsteker of mesje.
• Maak de randen flinterdun met een bolletjesstift (ball tool) of de steel van een penseel.
• Leg de blaadjes rond een ijzerdraadje of tandenstoker, van binnen naar buiten.
• Zet de blaadjes vast en laat de bloem ongeveer een dag drogen.
• Kleur de bloem heel licht bij met pastelkrijt of een droge kwast, dan ziet ze er natuurlijker uit.

Problemen met koud porselein oplossen

Goed verpakt blijft de massa meestal een paar weken goed. Haal er steeds alleen uit wat je meteen gebruikt.

Ideeën: wat maak je van koud porselein?

• bloemen en blaadjes als taartdecoratie – alleen op een onderlegger, en haal ze eraf voordat je de taart aansnijdt, want de massa is niet eetbaar
• kersthangers, paashangers en cadeaulabels
• magneten, broches en oorbellen
• miniaturen en kleine figuurtjes
• bedankjes en naamkaartjes voor een bruiloft, communie of doopfeest

Ideeën voor taartdecoratie vind je in taart versieren met fruit, chocolade en meringue. Voor servies is koud porselein niet geschikt: het is niet waterbestendig en niet voedselveilig.

Koud porselein, zoutdeeg, klei of echt porselein?

Krijg je na koud porselein zin in echte keramiek, begin dan met pottenbakken voor beginners en kies de juiste klei met klei voor keramiek.

Echt porselein voor op tafel: ons witte porselein krijgt een gladbrand op 1280 °C en is dunwandig en licht doorschijnend – bijvoorbeeld als porseleinen kop en schotel of als koffieservies. Hoe je het verzorgt, lees je in porselein in de vaatwasser en de magnetron.

Veelgestelde vragen