Mag porselein in de vaatwasser en de magnetron?
Porselein mag in de vaatwasser en de magnetron als het geen goud-, platina- of lusterdecor heeft en niet op het glazuur is beschilderd. Wit porselein, decors onder of in het glazuur en dicht gebakken steengoed kunnen tegen allebei. Hier vind je een overzicht per soort servies, tips om porselein in de vaatwasser te sparen en een oplossing voor theeaanslag.
Porselein in de vaatwasser: het korte antwoord
Of je porselein in de vaatwasser (in Vlaanderen vaak: afwasmachine) of de magnetron (microgolfoven) zet, hangt vooral af van het decor en van hoe dicht de scherf is gebakken:
| Servies | Vaatwasser | Magnetron |
|---|---|---|
| Wit porselein zonder decor | ja | ja |
| Porselein met decor onder of in het glazuur | ja | ja, als er geen metaal in zit |
| Porselein met decor op het glazuur | liever met de hand, de kleuren worden na verloop van tijd dof | ja, als er geen metaal in zit |
| Goud-, platina- of lusterdecor | nee, alleen met de hand | nee, metaal geeft vonken |
| Bone china (beenderporselein) zonder metalen decor | meestal ja, volg de aanwijzing van de fabrikant | ja |
| Antiek porselein en verzamelstukken | nee | nee |
| Geglazuurd steengoed, gebakken op 1200–1300 °C | ja | ja |
| Aardewerk, faience, majolica | liever met de hand | alleen kort, kan heet worden |
| Ongeglazuurde terracotta | nee | nee |
De vuistregel: hoe dichter de scherf en hoe beter het decor door het glazuur wordt beschermd, hoe beter een stuk tegen de vaatwasser kan. Metaal hoort nooit in de magnetron. Of een stuk ervoor bedoeld is, verraden de tekens op de bodem – uitgelegd in symbolen op servies.
Gouden rand en handbeschildering: waarom met de hand?
Gouden en platina randen en de meeste handbeschilderingen zijn opglazuurdecors: ze worden op het al gebakken glazuur aangebracht en op een veel lagere temperatuur ingebakken dan het glazuur zelf. Heet water en alkalisch vaatwasmiddel tasten ze bij elke wasbeurt een beetje aan – goud wordt dof en slijt, kleuren verbleken. In de magnetron komt er een tweede probleem bij: metalen decors geven vonken en kunnen daarbij het decor en het apparaat beschadigen.
Zo was je gedecoreerd porselein met de hand af:
- gebruik warm (geen heet) water met een mild afwasmiddel
- laat het niet lang weken, zeker niet in water met citroen of azijn
- gebruik geen schuursponsje, staalwol of schuurmiddel
- droog het meteen af met een zachte doek
- leg vilt of keukenpapier tussen borden met een gouden rand als je ze opstapelt
Zo spaar je porselein in de vaatwasser
- Ruim zo in dat niets elkaar raakt: tikken borden en kopjes tegen elkaar, dan ontstaan er schilfers aan de randen. Kopjes en mokken zet je ondersteboven in het bovenste rek.
- Kies een normaal programma of een ecoprogramma in plaats van het intensieve programma: 50–65 °C is genoeg voor servies met gewone etensresten.
- Doseer het vaatwasmiddel volgens de verpakking: te veel tast decors aan zonder dat de vaat schoner wordt.
- Vul vaatwasserzout bij en stel de waterhardheid goed in, dan blijven kalkvlekken weg. Hoe hard het water bij jou is, vermeldt je drinkwaterbedrijf (in Vlaanderen: je watermaatschappij) op zijn website.
- Zet stukken met een gouden rand of opglazuurdecor er helemaal niet in, ook niet op een kort of zuinig programma.
Grijze strepen op borden zijn trouwens meestal geen schade van de vaatwasser, maar metaalafslijting van bestek. Hoe je die weghaalt, lees je in grijze strepen op borden verwijderen.
Porselein en keramiek in de magnetron
Porselein en geglazuurd steengoed zonder metalen decor zijn geschikt voor de magnetron. Het dichte materiaal neemt zelf nauwelijks magnetronenergie op; het wordt vooral warm door het hete eten erin.
- geen goud-, platina- of lusterdecor en geen metalen onderdelen zoals beugels of beslag
- geen stukken met een barst: water dat in de barst is getrokken, wordt heet en kan de barst groter maken
- leg een deksel er los op, zodat de stoom kan ontsnappen
- haal het stuk eruit met een pannenlap – het neemt de warmte van het eten over
Wordt een leeg stuk in de magnetron zelf heet, dan zit er meestal water in de scherf. Poreus aardewerk, terracotta en keramiek met fijne barstjes nemen vocht op dat opwarmt. Twijfel je, zet het lege stuk dan naast een glas water een minuut op vol vermogen in de magnetron. Is het stuk daarna heet en het water maar lauw, dan hoort het er niet in.
Mag porselein in de oven?
Niet zomaar. Porselein wordt weliswaar op een heel hoge temperatuur gebakken, maar in de oven warmen borden en kopjes ongelijk op, en dunwandige stukken zijn gevoelig voor een temperatuurschok. In de oven hoort alleen wat uitdrukkelijk als ovenbestendig is aangeduid, zoals ovenschalen of soufflébakjes.
Borden voorverwarmen kan wel: op een lage temperatuur van ongeveer 50–70 °C in de oven krijgt ook gewoon porselein geen schade. Belangrijker dan de temperatuur zelf is de overgang. Zet geen schaal uit de koelkast in een hete oven en giet geen kokend water in een ijskoud kopje – waarom keramiek daarvan barst, lees je in waarom keramiek barst. Onze ovenschalen van steengoed (ovenschotels) zijn ovenbestendig tot 250 °C.
Mag beschilderde keramiek in de vaatwasser?
Dat hangt ervan af waarmee ze beschilderd is:
| Beschildering | Vaatwasser | Waarom |
|---|---|---|
| Onderglazuurverf, daarna geglazuurd en in een keramiekoven gebakken | ja | de verf ligt beschermd onder het glazuur |
| Porseleinstift of porseleinverf, in de gewone oven gefixeerd | liever met de hand | de verf hardt uit op het glazuur, maar smelt er niet mee samen |
| Acrylverf zonder bakken | nee | alleen voor decoratie, niet voor eten |
Welke verf voor welk doel geschikt is, lees je in keramiekverf, een uitleg voor mokken en borden in mok beschilderen.
Kan keramiek in de vaatwasser? Steengoed en aardewerk
Keramiek is niet altijd hetzelfde. Steengoed wordt dicht gebakken op 1200–1300 °C en neemt nauwelijks water op – het kan net zo goed tegen de vaatwasser en de magnetron als porselein. Aardewerk en faience worden op een lagere temperatuur gebakken en blijven poreus. Heeft hun glazuur fijne haarlijntjes, dan trekt afwaswater in de scherf: het stuk verkleurt, gaat na verloop van tijd ruiken en kan barsten. Zulke stukken was je liever met de hand af en droog je goed. De verschillen tussen de materialen lees je in soorten keramiek vergeleken.
Ons gespikkelde steengoed bakken we in de tweede brand tot 1250 °C; het neemt minder dan 1% water op en is vaatwasserbestendig – ook in professionele vaatwassers – en geschikt voor de magnetron, tenzij bij het product iets anders staat. Ons witte porselein krijgt een gladbrand op 1280 °C en heeft geen metalen decor, zodat het ook in de vaatwasser en de magnetron mag. Decoratieve stukken zoals vazen en beeldjes neem je alleen af met een vochtige doek. Alle details staan in onze onderhoudstips.
Theeaanslag en koffievlekken verwijderen
Bruine randen in kopjes en mokken ontstaan door de looistoffen in thee en koffie, zeker bij hard water – niet door slecht afwassen. Zo krijg je ze weg zonder het glazuur te beschadigen:
- laat het kopje 30 minuten weken in warm water met twee theelepels zuiveringszout en veeg het uit met een zachte spons
- wrijf hardnekkige randen in met een pasta van zuiveringszout en een beetje water
- of los een bruistablet voor kunstgebitten op in warm water en laat het kopje er een paar uur in staan
- kalkranden los je op met citroenzuur, bij goud- en opglazuurdecor alleen kort
- gebruik geen chloor en geen schuurmiddel op gedecoreerd porselein
Porselein goed opbergen
Stapel borden niet te hoog, zo’n tien tot twaalf stuks, en leg vilt of keukenpapier tussen borden met een gouden rand of opglazuurdecor. Zet kopjes niet in elkaar, anders lijden de randen. Antiek porselein staat het best in een vitrinekast, uit de buurt van de verwarming en uit het directe zonlicht. Dagelijks servies bewaar je dicht bij de vaatwasser: hoe korter de weg, hoe minder er sneuvelt.
Wit porselein met een gladbrand op 1280 °C, zonder metalen decor: kopjes, mokken en borden voor de vaatwasser en de magnetron.
Bekijk het porseleinVeelgestelde vragen
Mag porselein in de vaatwasser?
Ja, als het geen goud-, platina- of lusterdecor heeft en niet op het glazuur is beschilderd. Antiek porselein en verzamelstukken was je altijd met de hand af.
Mag porselein met een gouden rand in de vaatwasser?
Liever niet. De gouden rand is een opglazuurdecor dat heet water en vaatwasmiddel bij elke wasbeurt aantasten; in de magnetron mag hij nooit.
Mag keramiek in de magnetron?
Geglazuurd steengoed en porselein zonder metalen decor wel. Poreus aardewerk, ongeglazuurde terracotta en stukken met een barst horen er niet in.
Waarom wordt keramiek heet in de magnetron?
Meestal neemt het stuk de warmte van het eten over. Wordt een leeg stuk heet, dan heeft de scherf water opgenomen – dan is het niet geschikt voor de magnetron.
Mag porselein in de oven?
Alleen als het uitdrukkelijk als ovenbestendig is aangeduid, zoals bij ovenschalen. Om borden voor te verwarmen is 50–70 °C genoeg, en dat kan gewoon porselein wel hebben.
Mag zelf beschilderde keramiek in de vaatwasser?
Als ze met onderglazuurverf is beschilderd, geglazuurd en in een keramiekoven gebakken, wel. Stukken met porseleinstift die in de gewone oven zijn gefixeerd, was je liever met de hand af.
Hoe krijg je theeaanslag uit porseleinen kopjes?
Met zuiveringszout: laat het kopje 30 minuten weken in warm water met zuiveringszout of wrijf het in met een pasta. Ook een bruistablet voor kunstgebitten lost theeaanslag op.
Mag bone china in de vaatwasser?
Bone china zonder metalen decor kan meestal in de vaatwasser; de aanwijzing van de fabrikant is doorslaggevend. Stukken met een gouden rand was je met de hand af.
Porselein en steengoed voor elke dag: vaatwasserbestendig en geschikt voor de magnetron, zonder metalen decor.
Naar het porselein
