Symbolen op servies: wat betekenen de tekens op borden en mokken?

Symbolen op servies: de belangrijkste tekens op een rij

De meeste symbolen staan op de onderkant van een bord, kom of mok, soms alleen op de verpakking of het etiket. Dit zijn de tekens die je het vaakst tegenkomt:

Behalve het glas-en-vorksymbool zijn de tekens niet wettelijk vastgelegd: elke fabrikant tekent ze net iets anders. Bij twijfel helpen de productbeschrijving of de website van de fabrikant. Bij met de hand geglazuurde keramiek staan de gegevens vaak niet op de bodem, maar op het etiket of de productpagina.

Het glas-en-vorksymbool: wanneer staat het op servies?

Het glas-en-vorksymbool betekent dat een voorwerp bedoeld is voor contact met levensmiddelen. Volgens de Europese kaderverordening (EG) nr. 1935/2004 moet zo’n voorwerp dit symbool dragen, de vermelding ‘voor contact met levensmiddelen’ of een duidelijke aanduiding van het gebruik, zoals ‘soeplepel’ of ‘koffiezetapparaat’.

Een uitzondering geldt voor voorwerpen waarvan het doel vanzelf spreekt, zoals een bord, een mok of een theepot. Staat het symbool niet op een bord, dan is dat bord dus niet automatisch ongeschikt. Bij kannen, schalen of potten die net zo goed decoratie kunnen zijn, schept het symbool wel duidelijkheid.

Staat er op een stuk ‘niet geschikt voor levensmiddelen’ of ‘alleen decoratie’, neem dat dan serieus: de grenswaarden voor lood en cadmium die voor servies gelden, zijn niet van toepassing op decoratieve keramiek. Wat daarachter zit, lees je in lood en cadmium in servies.

Vaatwasser, magnetron, oven: wat de tekens niet vertellen

• ‘Vaatwasserbestendig’ is geen wettelijk vastgelegd begrip. Een getal bij het symbool geeft aan hoeveel wasbeurten het stuk in een test zonder zichtbare schade heeft doorstaan. Staat er niets bij, was dan liever met de hand af.
• Sommige stukken mogen alleen in het bovenste rek of op een lage temperatuur; dat staat er dan apart bij.
• Goud-, platina- en lusterdecors geven vonken in de magnetron – ook als er een vaatwassersymbool op de bodem staat.
• De temperatuur bij het ovensymbool is een bovengrens: een schaal voor 220 °C hoort niet op vol vermogen onder de grill.
• Ovenbestendig betekent niet bestand tegen een temperatuurschok. Een koude schaal uit de koelkast in een hete oven of kokend water in een ijskoude mok: zulke sprongen verdraagt op den duur geen enkele keramiek.
• De sneeuwvlok staat de vriezer toe, niet de rechtstreekse weg van de vriezer naar de oven.

Goed om te weten: servies van melamine (hard plastic) hoort niet in de magnetron en is niet bedoeld voor heel heet eten of drinken; het Voedingscentrum heeft daar een apart advies over. Wat porselein met een gouden rand of handbeschildering verdraagt, lees je in porselein in de vaatwasser en de magnetron; waarom een temperatuurschok tot barsten leidt, in waarom keramiek barst.

Engelse opdrukken onder mokken en borden

Veel borden en mokken hebben geen symbolen, maar een Engelse tekst op de bodem. De meest voorkomende en wat ze betekenen:

De materiaalaanduiding is handig, omdat die veel zegt over het onderhoud: dicht gebakken steengoed en porselein nemen nauwelijks water op, poreus aardewerk wel. Meer daarover in soorten keramiek: steengoed, aardewerk en porselein.

Merktekens op porselein en keramiek lezen

Onder porselein en merkkeramiek staat meestal geen onderhoudsadvies, maar een merkteken. Dat kan uit meerdere delen bestaan:

• het merk van de fabriek of het atelier, gestempeld of onder het glazuur aangebracht
• een vorm- of modelnummer en een decornummer, vaak ingedrukt of opgedrukt
• het teken of de initialen van de schilder bij handbeschilderde stukken
• jaartekens of toevoegingen waarmee je het stuk kunt dateren
• een of meer ingeslepen streepjes door het merk: zo markeren veel porseleinfabrikanten tweede keus

Bij Delfts blauw van Royal Delft vind je bijvoorbeeld het fleslogo, vaak de initialen van de schilder en een lettercode voor het jaar – meer daarover in de merktekens van Royal Delft.

Voor het onderhoud is het soort decor belangrijk. Ligt de beschildering op het glazuur (opglazuurdecor), dan is ze gevoeliger en wordt ze in de vaatwasser na verloop van tijd dof. Onderglazuur- en inglazuurdecors worden door het glazuur beschermd. Ouder porselein heeft meestal geen onderhoudssymbolen: was het met de hand af en houd het uit de magnetron. Hoe je een merk aan een fabrikant en een periode koppelt, lees je in merktekens op porselein.

Servies zonder symbool: zo test je het

• Zoek de productbeschrijving of de gegevens van de fabrikant op.
• Stukken met een gouden, zilveren of platina rand horen niet in de magnetron en liever ook niet in de vaatwasser.
• Magnetrontest: zet het lege stuk naast een glas water in de magnetron en verwarm een minuut op vol vermogen. Is het stuk daarna heet en het water maar lauw, dan neemt het materiaal zelf energie op en hoort het niet in de magnetron.
• Oude keramiek van de rommelmarkt of de kringloopwinkel en vakantiekeramiek zonder gegevens gebruik je liever als decoratie en niet voor zure gerechten zoals salade met azijn, fruit of tomatensaus.
• Ongeglazuurde binnenkanten, bijvoorbeeld bij terracotta, zuigen vocht en vet op: gebruik zulke stukken alleen waarvoor ze verkocht zijn.

Recyclingcodes op bakjes en bekers van plastic

Op vershoudbakjes en bekers van plastic staat vaak een driehoek van pijlen met een getal. Die geeft alleen het soort plastic voor de recycling aan, niet of het bakje in de vaatwasser of de magnetron mag – daarvoor zijn de symbolen hierboven.

Wat geldt voor ons servies?

De tweede brand van onze mokken, borden en kommen van gespikkeld steengoed eindigt op 1250 °C. Bij die temperatuur sintert de scherf tot dicht steengoed dat minder dan 1% water opneemt, en smelt het glazuur er stevig mee samen. Daarom zijn ze vaatwasserbestendig en geschikt voor de magnetron, tenzij bij het product iets anders staat. Onze glazuren zijn loodvrij, en elke nieuwe glazuurbatch testen we op geschiktheid voor contact met voedsel.

• Ovenschalen (ovenschotels) zijn ovenbestendig tot 250 °C, borden en kommen tot 220 °C.
• Vermijd temperatuurschokken: geen schaal uit de koelkast in een hete oven, geen kokend water in een ijskoude mok.
• Decoratieve stukken zoals vazen en beeldjes neem je alleen af met een vochtige doek.
• Grijze strepen op matte glazuren zijn metaalafslijting van bestek; ze verdwijnen met een pasta van zuiveringszout en water, zoals je leest in grijze strepen op borden verwijderen.

De gegevens staan bij elk product; de rest lees je in onze onderhoudstips voor steengoed en porselein.

Veelgestelde vragen