Vetplanten verzorgen: water, licht en de juiste pot

Wat zijn vetplanten en hoe verzorg je ze?

Vetplanten, ook wel succulenten genoemd, zijn planten die water opslaan in verdikte bladeren, stengels of wortels. De meeste komen uit halfwoestijnen, steppen en droge berggebieden, waar het lang niet regent en de zon fel schijnt. Daaruit volgen de drie basisregels: veel licht, grond waar water snel doorheen zakt en weinig water. Ook cactussen zijn vetplanten – maar niet elke vetplant is een cactus. Andere bekende kamerplanten die water opslaan, zijn de vrouwentong en de zamioculcas.

Populaire vetplanten voor in huis

De gegevens over giftigheid volgen de database van de Amerikaanse dierenbeschermingsorganisatie ASPCA. Crassula, aloë en kalanchoë geven bij knabbelen vooral maag- en darmklachten, en de kalanchoë bevat bovendien stoffen die op het hart werken. Heb je katten, kies dan liever echeveria, haworthia of hangend vetkruid. Heeft een kind van een plant gegeten, bel dan in Nederland de huisarts of de huisartsenpost en in België het Antigifcentrum (070 245 245); bij ernstige klachten bel je 112. Met een huisdier ga je naar de dierenarts.

Let op: de kerstcactus is een uitzondering. Hij komt uit het regenwoud, staat liever niet in de felle zon en wil het hele jaar door regelmatig water, zodra de bovenste centimeters aarde droog zijn. De regels hieronder gelden voor de vetplanten uit droge streken.

Vetplanten water geven: schema voor het hele jaar

• Controleer of de aarde in de hele pot droog is, niet alleen bovenop – een satéprikker tot op de bodem van de pot laat het betrouwbaar zien.
• Giet het water op de aarde, niet in de rozet: water dat tussen de bladeren blijft staan, laat ze rotten.
• Of geef water van onderaf: zet de pot een kwartier tot een halfuur in een schaal met water en laat hem daarna goed uitlekken.
• Gewoon kraanwater is prima; witte kalkranden op de pot veeg je weg met een vochtige doek.
• Besproei vetplanten niet – ze houden van droge lucht, en water op de bladeren bevordert rot.
• Twijfel je, geef dan liever te weinig dan te veel: een dorstige vetplant herstelt een paar dagen na het water geven, een rottende vaak niet.

Goed om te weten: in een ongeglazuurde terracotta pot verdampt water door de wand, in een vanbinnen geglazuurde pot niet. In een geglazuurde pot blijft de aarde daarom langer vochtig – geef dan minder vaak water en meng meer grof materiaal door de grond.

Standplaats: zo licht mogelijk

• Een raam op het zuiden of westen met een paar uur directe zon is ideaal voor echeveria, crassula, aloë en de meeste cactussen.
• Haworthia en gasteria kunnen ook bij een licht raam op het oosten of noorden staan.
• Verder de kamer in gaan de meeste vetplanten vergeilen: ze worden lang, dun en bleek.
• In de zomer mogen ze na de IJsheiligen, half mei, op het balkon of terras. Laat ze een à twee weken in de halfschaduw aan de zon wennen, anders krijgen ze brandvlekken, en zet ze onder een afdak: een natte zomer met dagenlange regen laat de wortels rotten.
• In een lichte slaapkamer met een raam op het zuiden voelen aloë en crassula zich thuis – meer soorten vind je bij de planten voor de slaapkamer.
• In de badkamer horen vetplanten alleen als daar een licht raam is; de meeste houden van droge lucht. Welke soorten daar beter passen, lees je bij de planten voor de badkamer.

De juiste potgrond voor vetplanten

Vetplanten hebben grond nodig waar water snel doorheen zakt en die na het water geven snel opdroogt. Kant-en-klare cactusgrond is daarvoor geschikt. Je kunt ook turfvrije potgrond half om half mengen met grof zand, puimsteen, lavakorrels, perliet of fijn grind.

• leg een potscherf over het afvoergat, zodat de grond niet wegspoelt
• strooi er bovenop een dun laagje split of grind: de bovenkant droogt sneller op, en rozetten liggen niet op natte aarde
• geef van april tot en met september ongeveer eens per vier weken cactusvoeding in halve dosering, in de winter niet
• verpot om de twee à drie jaar in het voorjaar, als de pot vol wortels zit; geef daarna ongeveer een week geen water

Hoe verpotten stap voor stap gaat, lees je in plant verpotten stap voor stap.

De juiste pot voor vetplanten

• een afvoergat is onmisbaar: in een pot zonder gat verzamelt het water zich onderin, en dan rotten de wortels terwijl de bovenkant droog lijkt
• liever ondiep dan diep en maar iets groter dan de kluit – in veel aarde blijft het te lang vochtig
• zwaar genoeg voor kopzware planten, zoals een grote crassula
• een schotel beschermt de vensterbank; giet het water erin na een kwartier weg

Onze keramische bloempotten met afvoergat en schotel zijn geschikt om vetplanten direct in te planten. Sierpotten zonder gat gebruik je bij vetplanten alleen voor een plant in een kweekpot, met een laagje hydrokorrels (in Vlaanderen vaak argex genoemd) eronder en zonder water dat blijft staan.

Vetplanten combineren in een plantenbak of schaal

• Kies een bak met afvoergat. Een schaal zonder gat is alleen geschikt als sierpot voor losse kweekpotjes.
• Leg potscherven over de gaten en vul de bak met cactusgrond.
• Combineer planten met dezelfde wensen, bijvoorbeeld echeveria’s met vetkruid en kleine cactussen – geen varens of andere planten die van vocht houden.
• Zet de planten dicht bij elkaar, maar met wat ruimte om te groeien.
• Bedek de bovenkant met grind of split.
• Geef pas na een paar dagen voor het eerst water, zodat beschadigde wortels kunnen opdrogen.

Voor een bak op de vensterbank passen de plantenbak en de langwerpige kruidenbak goed, omdat ze een afvoergat en een schotel hebben.

Vetplanten overwinteren

Van november tot februari is licht in Nederland en België schaars, terwijl de verwarming de kamer warm houdt. Warmte met weinig licht laat vetplanten vergeilen. Zo komen ze de winter goed door:

• zet ze op de lichtste vensterbank – in de winter is licht de grootste beperking
• houd ze als het kan koeler, rond 10–15 °C, bijvoorbeeld in een onverwarmde slaapkamer: dat houdt ze compact en laat veel soorten beter bloeien
• geef maar om de drie à vier weken water of minder vaak; op een koele plek bijna helemaal niet
• geef van oktober tot en met maart geen voeding
• zet ze niet direct boven de radiator

Vetplanten stekken: blad, kindjes en stengelstek

• Bladstek (echeveria, vetkruid, crassula): draai een gezond blad met een zijwaartse beweging helemaal van de stengel.
• Laat het blad twee à drie dagen liggen, tot de breukplek is opgedroogd.
• Leg het op droge cactusgrond, op een lichte plek zonder felle zon.
• Zie je kleine worteltjes, maak de grond dan om de paar dagen licht vochtig.
• Na een paar weken groeit er aan de voet van het blad een klein rozetje; is het oude blad verdroogd, dan krijgt het jonge plantje een eigen pot.
• Kindjes (aloë, haworthia): haal jonge plantjes met eigen wortels bij het verpotten los en pot ze apart op.
• Stengelstek (crassula, kalanchoë): knip een stuk stengel van minstens 10 cm af, laat het een paar dagen tot een week opdrogen en steek het in droge grond.

Papperig, gerimpeld of uitgerekt: veelvoorkomende problemen

Veelgestelde vragen