Foto op porselein: voor grafsteen of mok, en wat het langst meegaat

Foto op porselein: de technieken vergeleken

Of een foto jarenlang mooi blijft of na een paar keer afwassen verbleekt, hangt af van de techniek. De gangbare methodes op een rij:

Kort gezegd: voor een cadeau dat elke dag wordt gebruikt en voor een grafportret is een ingebrande foto de veiligste keuze. Sublimatie is prima als het snel moet en de mok met zorg wordt behandeld.

Zo wordt een foto ingebrand

• De foto wordt digitaal bewerkt: uitsnede, contrast en zo nodig retouche.
• Het beeld wordt met keramische pigmenten op speciaal transferpapier gedrukt; in series meestal met zeefdruk, voor losse foto’s ook met een keramische toner.
• Het transfervel wordt in water geweekt, laat los van het dragerpapier en wordt op het geglazuurde stuk geschoven.
• Met een rubberen spatel wordt het water eronder weggestreken, zodat er geen luchtbelletjes achterblijven.
• In de oven smelten de kleuren samen met het glazuur. Daarna is de foto glad en vast met het porselein verbonden.

Gedrukte decors op keramiek zijn niet nieuw: al in de achttiende eeuw werden gegraveerde decors via papier op servies overgebracht, en de Maastrichtse fabrieken maakten er in de negentiende eeuw op grote schaal gebruik van – zie Maastrichts aardewerk. Een eigen foto is de moderne variant van die techniek.

Ingebrande foto’s met goud of platina mogen niet in de magnetron. Zonder edelmetaal kunnen ze meestal in de vaatwasser en de magnetron; kleuren op het glazuur kunnen na heel vaak afwassen wel iets doffer worden.

Sublimatie: snel en betaalbaar, maar minder sterk

Bij sublimatie zit de foto niet in het glazuur, maar in een kunststoflaag op de mok. Door hitte en druk gaat de inkt over in gasvorm en dringt hij die laag binnen. Gangbare sublimatie-inkten werken vanaf ongeveer 175 °C; meestal wordt rond 200 °C aangehouden.

• Voordeel: losse exemplaren en kleine aantallen zijn snel en goedkoop te maken, en foto’s worden helder en scherp.
• Nadeel: zonder speciale coating werkt het niet, en die coating is kwetsbaarder dan een ingebrand glazuur.
• Onderhoud: was een sublimatiemok liefst met de hand; of hij in de vaatwasser mag, staat bij de aanbieder.

Foto op porselein voor een grafsteen

Portretten op grafmonumenten kennen we al sinds de negentiende eeuw. Voor een grafportret wordt de foto als keramische transfer op een plaatje van porselein aangebracht en ingebrand. Omdat de kleuren anorganisch zijn en vast met het glazuur verbonden, kunnen ze jarenlang tegen zon, regen en vorst. Gangbare vormen en maten, die per leverancier verschillen:

• Vraag vooraf bij de beheerder van de begraafplaats of een foto op het grafmonument is toegestaan; de regels staan in het reglement van de begraafplaats.
• Kies een vorm en maat die bij de steen passen, met of zonder rand, en in kleur, zwart-wit of met een ouderwetse sepiatint.
• Oude of beschadigde foto’s kun je vóór het drukken digitaal laten herstellen. Vraag om een proefdruk voordat het portret wordt gebakken.
• Laat het portret door de steenhouwer of volgens de instructies van de maker bevestigen, met een lijm die geschikt is voor buiten, zodat het vast en waterdicht zit.
• Maak het af en toe schoon met water en een zachte spons; gebruik geen schuurmiddel of staalwol.

Naast porselein worden ook fotoplaatjes van aluminium aangeboden. Vraag bij elk materiaal naar de garantie op kleurvastheid, en vergelijk liever de techniek dan alleen de prijs.

Je foto goed aanleveren

Hoeveel pixels heb je nodig? Bij 300 dpi kom je op deze minimale afmetingen:

Fotomok of fotobord bestellen: checklist

• Vraag naar de techniek: een ingebrande foto gaat het langst mee.
• Laat bevestigen of de mok in de vaatwasser en de magnetron mag; foto’s met goud of platina horen niet in de magnetron.
• Vraag bij mokken en borden naar kleuren die voldoen aan de Europese grenswaarden voor lood en cadmium, zeker als de foto tot aan de drinkrand loopt. Meer daarover in lood en cadmium in keramiek.
• Bestel bij grotere aantallen eerst een proefexemplaar.
• Plan bij cadeaus ruim vooruit, zeker vóór Sinterklaas en kerst.

Liever zelf iets maken? Met porseleinverf voor de oven zet je zelf een tekening of naam op een mok. Dat is minder slijtvast dan ingebrande keramische kleuren, maar wel persoonlijk; uitleg vind je bij keramiekverf en mok beschilderen.

Logo zonder print: gestempeld in de klei of in het glazuur

Wij drukken zelf geen foto’s. Voor bedrijven, koffiebars en hotels hebben we wel een duurzaam alternatief voor het eigen logo: we stempelen het in de klei of brengen het aan in het glazuur. Zo’n logo zit in het materiaal zelf, gaat langer mee dan een opdruk en kan gewoon in de professionele vaatwasser.

• Kant-en-klaar: de mok met logo vanaf 24 stuks – een mok van 320 ml in Zandmat, Grafiet gespikkeld of Kobaltblauw, 24 × € 22,90 = € 549,60, inclusief het maken van de logostempel van je kant-en-klare vectorlogo en het proefstuk.
• Moet je logo voor de stempel nog worden aangepast of ontworpen, dan is dat vanaf 48 stuks gratis; bij kleinere series staat het in de offerte.
• Vanaf 24 stuks van één product uit het assortiment krijg je 15% korting.
• Een offerte krijg je binnen 2 werkdagen; de serie is 4–6 weken na goedkeuring van het proefstuk klaar.
• Twijfel je over de kleur? Bestel eerst de glazuurstalenbox met 9 glazuren voor € 12,90.

Ideeën voor zakelijke cadeaus vind je in relatiegeschenken en personeelscadeaus. Zoek je een persoonlijk cadeau zonder foto? We verpakken je bestelling gratis in een doos van gerecycled papier en schrijven je kaarttekst met de hand; inspiratie vind je bij onze keramiek cadeaus.

Veelgestelde vragen