Pachira (geldboom) verzorgen: standplaats, water geven en snoeien

Pachira verzorgen in het kort

De pachira komt uit Midden- en Zuid-Amerika, waar hij langs rivieren en in moerasbossen uitgroeit tot een boom van wel 18 meter. In huis wordt hij meestal 1–2 meter hoog. Ondanks zijn naam aquatica kan hij in een pot niet tegen water dat blijft staan: de dikke stam slaat water op, en de wortels rotten snel in natte aarde.

Let op bij de naam: in het Engels heet de pachira ‘money tree’, en daarom wordt hij hier vaak geldboom genoemd. Maar ook de Crassula ovata, een vetplant met dikke, ronde blaadjes, heet in Nederland en België geldboom, geldboompje of jadeplant. Het zijn twee totaal verschillende planten: de crassula wil veel zon en heel weinig water, zoals je leest in vetplanten verzorgen. Dit artikel gaat over de Pachira aquatica, de boom met de handvormige bladeren en vaak een gevlochten stam.

De beste standplaats voor een pachira

• Licht zonder felle middagzon: ideaal is een raam op het oosten of westen. Bij een raam op het zuiden zet je hem een stukje van het glas af of achter een dunne vitrage.
• Halfschaduw kan, maar dan groeit hij langzamer en maakt hij lange, dunne takken. Omdat hij niet giftig is en met wat minder licht toekan, past hij ook in het rijtje planten voor de slaapkamer.
• Geen tocht, niet direct naast de radiator en niet tegen een koude ruit.
• Draai de pot om de paar weken een kwartslag, zodat de kroon gelijkmatig naar het licht groeit, maar verhuis hem verder zo weinig mogelijk: op een nieuwe standplaats reageert een pachira vaak met bladval.
• In juli en augustus mag hij op een beschutte plek in de halfschaduw buiten staan, zolang het ’s nachts niet kouder wordt dan 12 °C. In Nederland en België is dat lang niet elke zomernacht het geval, dus houd de weersverwachting in de gaten.

Pachira water geven: liever te weinig dan te veel

Voel voor je water geeft met je vinger of de aarde 3–4 cm diep droog is. Geef dan flink water op kamertemperatuur, tot het onder uit de pot loopt, en giet na ongeveer een kwartier alles weg wat in de schotel of de sierpot is blijven staan. In de zomer is dat meestal om de 7–10 dagen nodig, in de winter om de twee à drie weken.

Te veel water herken je aan gele, slappe bladeren, aarde die muf ruikt en een zachte stam bij de voet. Bij te weinig water gaan de bladeren hangen en oprollen; bij langere droogte gaat de stam rimpelen. Besproei de bladeren met regenwater of gedemineraliseerd water – kalkrijk kraanwater laat witte vlekken achter.

De juiste pot: waarom een pachira een afvoergat nodig heeft

Staat een pachira in een dichte pot zonder gat, dan verzamelt het water zich onderin, gaan de wortels rotten en wordt de stam bij de voet zacht. Dat voorkom je op twee manieren:

• Kweekpot in een sierpot: de pachira groeit in een plastic pot met gaatjes, die in een dichte pot staat. Onze keramische sierpotten zijn vanbinnen geglazuurd en hebben geen afvoergat. Leg 2–3 cm hydrokorrels (in Vlaanderen vaak argex genoemd) op de bodem, zodat de kweekpot niet in het water staat, en giet het overtollige water na een kwartier weg.
• Direct oppotten: in een bloempot met afvoergat en schotel, met een potscherf of een stukje gaas over het gat, zodat de aarde niet wegspoelt.
• In beide gevallen geldt: de pot waarin de wortels zitten, mag maar 2–4 cm wijder zijn dan de kluit. In een te grote pot blijft onderin aarde nat waar geen wortel bij komt.
• Zwaar en stabiel: de kroon van een grote pachira is kopzwaar, en een zware pot van steengoed voorkomt dat hij omvalt.

Potgrond, voeding en verpotten

Een pachira heeft luchtige grond nodig waar water goed doorheen zakt: potgrond voor groene kamerplanten, gemengd met 20–30% perliet, hydrokorrels of grof zand. Geef van april tot en met september ongeveer eens per vier weken voeding voor groene planten en in de winter helemaal niets. Verpotten is om de twee à drie jaar in het voorjaar nodig, als er wortels uit het afvoergat groeien of de aarde vast is gaan zitten. Vervang dan zo veel mogelijk van de oude aarde, knip zwarte, zachte wortels weg en geef daarna zuinig water. Alle stappen vind je in plant verpotten stap voor stap.

Pachira snoeien in het voorjaar

Regelmatig snoeien is niet nodig. Het is zinvol als de pachira te hoog wordt, lange kale takken heeft of voller moet worden. Het beste moment is het voorjaar, ongeveer in maart of april, vlak voordat hij opnieuw gaat uitlopen. Een pachira kan ook flink teruggesnoeid worden; na een paar weken lopen onder het snoeipunt nieuwe takken uit, sneller als het warmer is dan 20 °C.

• gebruik een scherpe, schone snoeischaar of een mes
• knip vlak boven een bladaanzet – daar ontstaan nieuwe zijtakken
• kort de takken een derde tot de helft in voor een vollere kroon
• is de plant te hoog, dan kun je ook de stam inkorten; de oorspronkelijke vorm komt daarna niet meer terug
• knip afgestorven, ingedroogde takken helemaal weg
• geef na het snoeien wat minder water tot er nieuwe bladeren komen, omdat minder blad ook minder water verbruikt

Van de afgeknipte topjes kweek je nieuwe planten. Haal de onderste bladeren van stekken van 10–15 cm en zet ze in water of in zaai- en stekgrond. Op een lichte plek, bij minstens 20 °C en onder een plastic zak of in een minikasje, maken ze na een paar weken wortels. Lucht regelmatig, zodat er niets gaat schimmelen.

De gevlochten stam: waar let je op?

In de winkel heeft een pachira vaak een vlecht van meerdere losse stammetjes. Die gevlochten vorm werd in de jaren tachtig in Taiwan populair, waar de plant als geluksbrenger geldt. Het vlechten schaadt de pachira niet, maar vraagt wel wat aandacht:

• controleer het draadje, het tiewrapje of het elastiekje boven aan de vlecht regelmatig en haal het weg zodra het in de bast snijdt
• sterft een van de stammetjes af – het wordt zacht of droogt in –, knip het dan zo diep mogelijk weg, zodat de rot niet overslaat op de andere
• alleen jonge, nog buigzame scheuten kun je verder vlechten
• na een paar jaar groeien de stammen aan elkaar vast en houden ze zichzelf bij elkaar

De pachira in de winter

Van oktober tot maart is het in Nederland en België vaak grijs, en in verwarmde kamers is de lucht droog. Zo komt je pachira de winter goed door:

• geef minder vaak water, ongeveer om de twee à drie weken, als de aarde dieper is opgedroogd
• geef van oktober tot en met maart geen voeding
• 12–18 °C is prima; houd afstand tot de radiator en tot koude ramen
• verhoog de luchtvochtigheid door de bladeren te besproeien of de pot op een schaal met hydrokorrels en een laagje water te zetten
• controleer de onderkant van de bladeren op spint, dat zich in droge lucht van de verwarming snel vermeerdert
• verplaats hem niet – een paar gele bladeren in de winter zijn normaal

Gele bladeren, bladval, zachte stam: veelvoorkomende problemen

In de database met giftige planten van de Amerikaanse dierenbeschermingsorganisatie ASPCA staat de pachira als niet giftig voor katten, honden en paarden. Sommige Nederlandse websites noemen hem licht giftig; laat huisdieren en kleine kinderen er dus liever niet aan knabbelen.

Een geldboom cadeau geven

Door zijn naam is de geldboom een geliefde geluksbrenger, bijvoorbeeld bij een verhuizing, de opening van een zaak of de jaarwisseling. Geef hem het liefst meteen in de juiste pot: in een bloempot met afvoergat of in een kweekpot die in een sierpot staat. Schrijf er een kaartje bij met de belangrijkste regel: nooit water in de sierpot laten staan. Planten verkopen we niet, wel de pot die erbij past; op verzoek pakken we hem gratis in, in een doos van gerecycled papier met een kaartje dat we met de hand voor je schrijven. Meer ideeën vind je bij onze cadeaus van keramiek.

Veelgestelde vragen