Keramiek maken en beschilderen
Pottenbakkersgereedschap: de basisset voor beginners
Om te beginnen heb je maar weinig pottenbakkersgereedschap nodig: een snijdraad, naald, mesje, boetseerspatel, mirettes, lomers en een spons – als set van 8 delen al te koop voor ongeveer € 11. Veel andere spullen heb je al in huis. Hieronder lees je waarvoor elk stuk gereedschap dient, wat je extra nodig hebt voor de draaischijf en het glazuren, wat het kost en waar je op let bij het kopen.
Pottenbakkersgereedschap: de basisset
| Gereedschap | Waarvoor | Indicatieve prijs |
|---|---|---|
| Snijdraad (kleisnijder) | klei van het blok snijden, werk van de draaischijf lossnijden | los ongeveer € 8–10, zit ook in de meeste sets |
| Naald (krasnaald) | randen afsnijden, luchtbellen doorprikken, krassen, sgraffito | ongeveer € 2–5 |
| Pottenbakkersmes | platen op maat snijden, overtollige klei wegsnijden | ongeveer € 5–7 |
| Boetseerspatels en boetseerhoutjes | vormen, gladstrijken, naden dichtstrijken | meestal in een set |
| Mirettes (draadlussen) | klei uithollen, lagen wegschrapen, voeten bijwerken | meestal in een set |
| Lomers van metaal, rubber of kunststof | wanden en platen gladstrijken en verdichten | metaal of rubber ongeveer € 2,50, kunststof ongeveer € 9–13 |
| Spons | gladmaken, water opnemen, randen afronden | ongeveer € 2–9 |
| Deegroller en twee latjes | even dikke platen klei uitrollen | uit de keuken en de bouwmarkt |
| Handdraaischijf (draaiplateau) | werk ronddraaien bij het opbouwen, glazuren en beschilderen | kunststof voor een paar tientjes, zware metalen modellen een paar honderd euro |
| Kwasten | slib, engobe en glazuur aanbrengen | vanaf een paar euro per stuk |
Kant-en-klare sets van 8 delen – bijvoorbeeld met een snijdraad, boetseerspatel, twee mirettes, twee lomers, een spons en een naald – zijn er al voor ongeveer € 11. Sets van bekende merken kosten een veelvoud, tot ruim € 100 voor een set van negen delen. Voor de eerste maanden heb je aan een eenvoudige set genoeg. De prijzen zijn voorbeeldprijzen van Nederlandse webshops voor keramiekbenodigdheden, inclusief btw (najaar 2026).
Handdraaischijf of elektrische draaischijf?
Wie naar een draaischijf zoekt, bedoelt vaak een van twee apparaten. Een handdraaischijf (draaiplateau) is een zware draaitafel die je met de hand ronddraait. Die helpt bij het opbouwen, glazuren en het trekken van gelijkmatige lijnen. Een elektrische draaischijf heeft een motor en een voetpedaal; daarop centreer je klei en draai je vormen.
| Apparaat | Aandrijving | Waarvoor | Indicatieve prijs |
|---|---|---|---|
| Handdraaischijf | met de hand | opbouwen, versieren, glazuren | van een paar tientjes tot een paar honderd euro |
| Elektrische draaischijf | motor met voetpedaal | bekers, kommen en vazen draaien | nieuw vanaf ongeveer € 800 |
Let bij een elektrische draaischijf op het motorvermogen en het aantal kilo klei dat je erop kunt centreren, een omkeerbare draairichting, een spatbak en een rustige loop. Op Marktplaats en 2dehands staan regelmatig tweedehands draaischijven; vraag naar de staat van de motor en het pedaal. Koop een draaischijf pas als je op een cursus hebt gemerkt dat draaien je ligt.
Extra gereedschap voor de draaischijf
- een stokspons om water uit hoge vormen te halen (ongeveer € 4,50)
- lomers in verschillende vormen om de wand glad te strijken en vorm te geven
- afdraai-ijzers om voet en bodem bij te werken: eenvoudige exemplaren vanaf ongeveer € 8, hardmetalen gereedschap ongeveer € 55–75
- een snijdraad om je werk van de schijf los te snijden
- bats (losse draaiplaten), waarmee je je werk van de schijf haalt zonder het aan te raken
- een passer of schuifmaat, zodat deksel en pot op elkaar passen
Gereedschap om te glazuren en te versieren
- een glazuurzeef om klontjes uit aangemaakt glazuur te halen
- een glazuurtang om te dompelen, ongeveer € 11–13
- brede, zachte kwasten voor glazuur en engobe
- een ringeloor voor stippen en lijnen van engobe of glazuur
- een digitale weegschaal, een emmer met deksel en een mengstaaf voor de boormachine
- een stofmasker (minstens FFP2) en handschoenen voor glazuurpoeder en oxiden
Hoe je glazuur aanmaakt en aanbrengt, lees je in keramiek glazuren; hoe je met engobe tekent en krast, in engobe en sgraffito.
Stempels voor klei en keramiek
Met stempels druk je patronen, initialen of je eigen teken in zachte of leerharde klei. Bij winkels voor keramiekbenodigdheden vind je houten stempels en textuurrollers voor randen die rondom lopen. Maar je kunt ook prima zonder:
- spullen uit huis: kant, bladeren, knopen, koekjesvormen, schroefkoppen
- zelfgemaakte stempels: snijd een motief in een blokje klei, laat het drogen en stook het in de biscuitbrand – biscuit zuigt en laat makkelijk los van zachte klei
- een signeerstempel: een klein teken voor de onderkant, waarmee je je werk herkenbaar maakt
- letterstempels voor namen en data, bijvoorbeeld op een geboortebord of trouwbord
Wil je juist weten wat de stempels en merktekens op de onderkant van servies betekenen, lees dan merktekens op porselein.
Vervangers uit de keuken en de klusbak
| In plaats van | Gebruik |
|---|---|
| Snijdraad | vislijn met twee houten knopjes |
| Lomer | een oude klantenkaart of pas van plastic |
| Boetseerhoutje | de steel van een houten lepel of ijsstokjes |
| Handdraaischijf | een draaibaar taartplateau |
| Latjes | twee even dikke latten uit de bouwmarkt |
| Naald | een dikke stopnaald in een kurk |
| Stempels | kant, bladeren, knopen, koekjesvormen |
Wat eenmaal voor klei of glazuur is gebruikt, hoort daarna niet meer in de keuken: gereedschap en eten blijven gescheiden.
Waar let je op bij het kopen?
| Gereedschap | Goede keus | Liever niet |
|---|---|---|
| Metalen lomers | verend roestvrij staal | dun blik dat verbuigt |
| Mirettes | draad of bandstaal dat vast in het handvat zit | een losse bevestiging |
| Boetseerspatels | hard, glad hout zoals buxus | zacht hout dat water opzuigt en splintert |
| Naald | een stevige stalen naald met een goed handvat | een dunne naald die buigt |
| Snijdraad | gedraaide roestvrijstalen draad met houten handvatten | dun touw zonder handvatten |
Gereedschap onderhouden
- Maak je gereedschap na elke sessie schoon, voordat de klei opdroogt.
- Laat houten gereedschap aan de lucht drogen en laat het niet in water liggen.
- Wrijf metalen gereedschap droog, zodat het niet roest.
- Spoel sponzen uit en laat ze drogen, anders vallen ze snel uit elkaar.
- Laat het afwaswater in een emmer bezinken en gooi het bezinksel bij het restafval – klei in de afvoer zet de leidingen dicht.
Wat koop je nog meer bij een winkel voor keramiekbenodigdheden?
| Materiaal | Waarvoor | Let op |
|---|---|---|
| Steengoedklei | servies voor elke dag | stooktraject passend bij de oven |
| Chamotteklei | grotere stukken, opbouwwerk, beelden | chamotte maakt de klei stevig en voorkomt scheuren |
| Gietklei | gieten in gipsmallen | stooktraject passend bij de oven |
| Engobes en onderglazuurverf | versieren | kant-en-klaar of als poeder om aan te maken |
| Glazuren | kleur en een dichte laag | voor servies alleen glazuur dat geschikt is voor eten en drinken |
| Gips voor mallen | gietmallen | geen bouwgips |
| Ovenplaten, steunen, ovenplaatcoating | een eigen keramiekoven | afmetingen en temperatuur van de oven |
Klei en glazuur moeten qua temperatuur bij elkaar passen: een glazuur voor 1050 °C loopt op steengoed bij 1250 °C af, een steengoedglazuur blijft op aardewerk ruw. Sommige keramiekateliers verkopen ook klei en glazuren. Meer over klei lees je in klei voor keramiek, over gieten in keramiek gieten.
Wat kost een eigen uitrusting?
| Niveau | Wat je koopt | Kosten (indicatief) |
|---|---|---|
| Minimaal | gereedschapset, 10 kg klei, deegroller uit de keuken | ongeveer € 25–30 |
| Beginnen met glazuur | gereedschapset, klei, een paar potjes glazuur en een handdraaischijf; stoken doe je bij een atelier | ongeveer € 70–100, plus de stookkosten |
| Eigen atelier | draaischijf, keramiekoven, elektrische installatie, rekken, materiaal | vanaf ongeveer € 3.000; met een merkoven van zo’n 60 liter eerder € 4.000–7.000 |
Volg eerst een cursus voordat je een draaischijf en oven koopt. Wat een keramiekoven kost en hoeveel stroom hij verbruikt, lees je in keramiekoven kopen. Hoe je het best begint, staat in pottenbakken voor beginners; projecten voor je nieuwe gereedschap vind je in 12 projecten met klei voor beginners.
Een cadeau voor wie graag met klei werkt: de cadeaubon van € 25, € 50, € 75 of € 100, drie jaar geldig.
Naar de cadeaubonnenVeelgestelde vragen
Welk pottenbakkersgereedschap heb je nodig om te beginnen?
Een snijdraad, naald, mesje, boetseerspatel, mirettes, lomers en een spons, plus een deegroller met twee latjes.
Wat kost een set pottenbakkersgereedschap?
Eenvoudige sets van 8 delen kosten ongeveer € 11. Sets van bekende merken zijn duurder, tot ruim € 100.
Wat is het verschil tussen een handdraaischijf en een draaischijf?
Een handdraaischijf draai je met de hand; die helpt bij het opbouwen en versieren. Een elektrische draaischijf heeft een motor; daarop draai je vormen.
Wat kost een draaischijf?
Een nieuwe elektrische draaischijf kost indicatief vanaf ongeveer € 800. Tweedehands zijn ze goedkoper, maar controleer dan de motor en het pedaal.
Waarmee kun je een snijdraad vervangen?
Met een stuk vislijn dat je aan twee houten knopjes of stokjes vastmaakt.
Waarvoor gebruik je een lomer?
Om wanden en platen glad te strijken en te verdichten. Metalen lomers maken het oppervlak fijn glad, rubberen lomers zijn handig voor rondingen.
Mag je pottenbakkersgereedschap in de keuken gebruiken?
Nee. Gereedschap dat met klei of glazuur in aanraking is geweest, gebruik je niet meer voor eten.
Waar koop je pottenbakkersgereedschap?
Bij webshops en winkels voor keramiekbenodigdheden; eenvoudige sets vind je ook in hobbywinkels. Tweedehands gereedschap en draaischijven staan op Marktplaats en 2dehands.
Voor wie graag met klei werkt en van mooi steengoed houdt: de cadeaubon van PureKeramiek, te besteden aan al onze producten.
Kies een cadeaubon