Porselein: merken en verzamelen
Villeroy & Boch: geschiedenis, stempels en bekende series
Villeroy & Boch begon in 1748, toen François Boch in Lotharingen met zijn drie zonen aardewerk ging maken; in 1836 ging het bedrijf samen met dat van de familie Villeroy. Aan de stempel op de onderkant zie je vaak uit welke fabriek een stuk komt en uit welke periode. Hier lees je de geschiedenis, hoe je stempels leest, welke series bekend zijn en waar je op let bij tweedehands servies.
Villeroy & Boch in het kort
Villeroy & Boch is een keramiekbedrijf met zijn hoofdzetel in Mettlach in het Duitse Saarland, in een voormalige benedictijnenabdij aan de Saar. Het bedrijf ontstond uit twee families die in het grensgebied van Lotharingen, Luxemburg en het Saarland aardewerk maakten. Wie de vestigingen kent, begrijpt ook de vele plaatsnamen in de stempels.
| Kenmerk | Villeroy & Boch |
|---|---|
| Oprichtingsjaar in het logo | 1748 |
| Fusie Boch en Villeroy | 1836 |
| Hoofdzetel | de Alte Abtei in Mettlach, in handen van de familie Boch sinds 1809 |
| Materialen | aardewerk, porselein, bone china, tegels en sanitair |
| Bekend van | Vieux Luxembourg, Petite Fleur, Design Naif, kerstservies, Mettlacher bierpullen en tegels |
| Beursnotering | sinds 1990 |
Geschiedenis van Villeroy & Boch in jaartallen
| Jaar | Gebeurtenis |
|---|---|
| 1748 | François Boch begint met zijn drie zonen aardewerk te maken in Audun-le-Tiche in Lotharingen |
| 1766 | de broers Boch krijgen toestemming voor een fabriek in Septfontaines bij Luxemburg, dat toen tot de Oostenrijkse Nederlanden hoorde |
| rond 1770 | een klein kobaltblauw bloemtakje verschijnt op hun aardewerk: de oorsprong van Vieux Luxembourg |
| 1791 | Nicolas Villeroy neemt een aardewerkfabriek in Wallerfangen (Vaudrevange) over |
| 1809 | Jean-François Boch koopt de voormalige abdij in Mettlach en richt er een grotendeels gemechaniseerde fabriek in |
| 1836 | de bedrijven van Boch en Villeroy gaan samen verder als Villeroy & Boch |
| 1856 | een fabriek in Dresden opent; die verdwijnt na 1945 |
| 1879 | overname van een aardewerkfabriek in Merzig, voor terracotta en tegels |
| jaren twintig | na de Eerste Wereldoorlog komen er fabrieken bij, onder meer in Bonn en Torgau |
| 1976 | overname van porseleinfabriek Heinrich in Selb |
| 1990 | beursgang |
In de late negentiende eeuw was Mettlach wereldberoemd om twee producten: vloertegels, de zogeheten Mettlacher Platten, en bierpullen van steengoed met reliëf of ingelegd decor. Die pullen zijn nu gewilde verzamelstukken, net als stukken in Phanolith, een licht doorschijnende massa met wit reliëf op een gekleurde ondergrond.
Belgische verzamelaars kennen ook Boch Frères Keramis uit La Louvière. Dat bedrijf werd in de negentiende eeuw door leden van dezelfde familie opgericht, maar was een zelfstandige Belgische onderneming met eigen merken. Meer daarover lees je in het artikel over Boch Frères Keramis.
Stempels van Villeroy & Boch: zo bepaal je de ouderdom
Villeroy & Boch gebruikte door de eeuwen heen tientallen stempels, afhankelijk van de fabriek, het materiaal en het exportland. Deze kenmerken helpen bij het dateren:
| Kenmerk op de onderkant | Wat het betekent |
|---|---|
| plaatsnaam zoals Mettlach, Wallerfangen, Dresden, Septfontaines, Luxembourg of Torgau | de fabriek waar het stuk is gemaakt |
| ingedrukt ‘Mettlach’ of een reliëfmerk ‘Mettlach VB’ | volgens merkencatalogi rond 1900 of eerder |
| ‘V&B M’ boven een wapenschild | ongeveer 1890–1920 |
| ‘Made in Saar Basin’ | tussen de wereldoorlogen: het Saargebied stond tot 1935 onder bestuur van de Volkenbond |
| ‘Made in Germany’ op stukken uit Mettlach | vanaf 1935 |
| ‘Saar’ in de stempel, soms naast ‘France’ of ‘Germany’ | de periode na de Tweede Wereldoorlog, vooral de jaren vijftig; het Saarland stond onder Frans toezicht en hoorde pas vanaf 1957 weer bij Duitsland |
| ‘Dresden’ of ‘Saxony’ | de fabriek in Dresden, die van 1856 tot na de Tweede Wereldoorlog bestond |
| ‘1748’, ‘seit 1748’ of ‘anno 1748’ | het oprichtingsjaar van het merk, geen productiejaar |
| naam van de serie in de stempel, zoals Vieux Luxembourg of Botanica | jongere productie; met die naam zoek je gericht naar aanvullingen |
| ingeslepen streepjes door de stempel | tweede keus |
De periodes komen uit merkencatalogi en verzamelaarsbronnen en zijn richtwaarden. Lijkt een stuk waardevol, vergelijk de stempel dan met meerdere afbeeldingen voordat je een jaartal noemt. Hoe je merktekens in het algemeen leest, staat in merktekens op porselein.
Aardewerk of porselein? Het materiaal herkennen
Villeroy & Boch maakte lang vooral fijn aardewerk; veel huidige collecties zijn van porselein, dat het bedrijf Premium Porcelain noemt. Voor de verzorging en de waarde maakt dat verschil:
- Tegenlicht: dun porselein schijnt door, aardewerk niet.
- Ongeglazuurde rand: bij porselein wit, glad en dicht. De scherf van aardewerk is poreus – een druppel water trekt erin.
- Glazuur: fijne barstjes in het glazuur (craquelé) zie je vaak bij oud aardewerk. Komt er vocht in, dan verkleurt de scherf eronder.
- Klank: tik er zacht tegen. Porselein klinkt helder, aardewerk doffer.
Meer over de materialen lees je in het verschil tussen keramiek en porselein.
Bekende series van Villeroy & Boch
Het bedrijf bracht in de loop van de tijd honderden decors uit. Deze series kom je in Nederlandse en Belgische kasten en op de tweedehandsmarkt regelmatig tegen:
| Serie | Kenmerk | Goed om te weten |
|---|---|---|
| Vieux Luxembourg | fijne kobaltblauwe bloemrank op wit | gaat terug op het decor van rond 1770; nu van porselein, volgens de fabrikant geschikt voor vaatwasser en magnetron |
| Petite Fleur | kleine bloemetjes | klassiek bloemdecor voor dagelijks gebruik |
| French Garden | bloemen en fruit in Franse landelijke stijl | combineert goed met effen wit servies |
| Design Naif | landschappen en dorpstaferelen in naïeve stijl | naar ontwerpen van de kunstenaar Gérard Laplau |
| Botanica | botanische tekeningen van vruchten en bloemen | volgens verzamelaarsbronnen gemaakt van 1983 tot 2008 |
| Bauernblume, Jamaica, Valeria | oudere decors | worden tweedehands verhandeld; de naam staat in de stempel |
| Acapulco | kleurrijk vintagedecor | gezocht door liefhebbers van vintageservies |
| Toy’s Delight en de kerstcollecties | kerstmotieven, vaak met jaarstukken | jaarstukken dragen een jaartal en zijn daardoor goed te dateren |
| NewWave | asymmetrische, vierkante vormen met een golvende lijn | modern design, vooral kopjes en borden |
Wil je een oud servies aanvullen, zoek dan gericht op de naam van de serie en vergelijk vorm en doorsnede van de borden. Hoe je verschillende series en kleuren rustig mengt, lees je in servies combineren.
Tweedehands Villeroy & Boch kopen en verkopen
Villeroy & Boch is in Nederland en België wijdverbreid en wordt dus veel tweedehands aangeboden, op Marktplaats, 2dehands en in de kringloopwinkel. Dat maakt aanvullen makkelijk, en gangbaar servies is meestal goedkoop te vinden. Let bij het kopen op:
- Stempel en decornaam: controleer of vorm en decor echt bij je servies passen; er bestaan vaak varianten met een bijna gelijk patroon.
- Staat: vraag foto’s van schilfers aan de rand, craquelé, bestekstrepen en verbleekte gouden randen.
- Maten: vergelijk de doorsnede van borden in centimeters, want vormen veranderden door de jaren heen.
- Tweede keus: streepjes door de stempel drukken de waarde bij doorverkoop.
Verkoop je zelf, fotografeer dan de stempel, de losse delen en het complete servies, zet de serie en het aantal delen in de titel en kijk naar advertenties die echt verkocht zijn in plaats van naar vraagprijzen. Gezochte verzamelstukken, zoals oude Mettlacher bierpullen, breng je beter naar een veilinghuis met een afdeling keramiek dan naar een advertentiesite. Meer verkoopkanalen vind je bij porselein verzamelen, kopen en verkopen.
Mag Villeroy & Boch in de vaatwasser?
Villeroy & Boch raadt de vaatwasser aan voor porselein dat als vaatwasserbestendig is gemerkt, en afwas met de hand voor kwetsbare stukken. In de praktijk betekent dat:
- Nieuwere porseleinen collecties: kijk naar het symbool op de onderkant of de productinformatie; dan mag het in de vaatwasser.
- Gouden en platina randen, oudere decors op het glazuur en jaarstukken: met de hand afwassen en niet in de magnetron.
- Oud aardewerk met craquelé: kort met de hand afwassen en niet laten weken, zodat er geen water in de scherf trekt.
- Grijze bestekstrepen verwijder je met een pasta van zuiveringszout en water.
Meer tips lees je bij porselein in de vaatwasser en de magnetron, bestekstrepen op borden en symbolen op servies.
Mettlach bezoeken: de Alte Abtei
In Mettlach aan de Saar, niet ver van de grenzen met Luxemburg en Frankrijk, zie je de geschiedenis van Villeroy & Boch ter plekke. In de Alte Abtei vertelt het bezoekerscentrum met een keramiekmuseum de geschiedenis van het bedrijf, en het museumcafé is betegeld naar het voorbeeld van een historische melkwinkel uit Dresden. Openingstijden en actuele informatie vind je op de website van Villeroy & Boch. Musea met aardewerk en porselein dichter bij huis staan in keramiek- en porseleinmusea in Nederland en België.
Een nieuw servies voor elke dag
Is je oude servies niet meer compleet, dan kun je het aanvullen of juist iets nieuws combineren met de mooiste stukken die je hebt. Ons servies van gespikkeld steengoed is met de hand geglazuurd, vaatwasserbestendig en geschikt voor de magnetron; voor een fijnere tafel is er wit porselein in Porseleinwit en Celadon.
Borden, kommen en sets voor elke dag – met de hand geglazuurd, vaatwasserbestendig en geschikt voor de magnetron.
Bekijk de serviessetsVeelgestelde vragen
Hoe oud is mijn Villeroy & Boch?
De vorm van de stempel en de plaatsnaam geven een periode aan. Een ingedrukt ‘Mettlach’ wijst op de tijd rond 1900 of eerder, ‘Made in Saar Basin’ op de jaren tussen de wereldoorlogen en een serienaam in de stempel op jongere productie.
Wat betekent 1748 op Villeroy & Boch?
Dat is het oprichtingsjaar van het merk: in 1748 begon François Boch met aardewerk. Het zegt niets over het jaar waarin jouw stuk is gemaakt.
Wat betekent Mettlach op de onderkant?
Mettlach aan de Saar is sinds 1809 een vestiging van de familie Boch en nu de hoofdzetel van Villeroy & Boch. De plaatsnaam noemt de fabriek; ingedrukte Mettlach-merken zijn meestal van rond 1900 of eerder.
Wat betekent ‘Made in Saar Basin’?
Dat het stuk in het Saargebied is gemaakt toen dat onder bestuur van de Volkenbond stond, dus tussen de wereldoorlogen en uiterlijk in 1935.
Is Villeroy & Boch porselein of aardewerk?
Allebei. Veel huidige collecties zijn van porselein, oudere stukken vaak van aardewerk. Aardewerk laat in tegenlicht geen licht door en de ongeglazuurde rand neemt water op.
Mag Villeroy & Boch in de vaatwasser?
Nieuwer porselein met het vaatwassersymbool wel; Vieux Luxembourg is volgens de fabrikant geschikt voor vaatwasser en magnetron. Stukken met een gouden rand, jaarstukken en oud aardewerk was je met de hand.
Wat is oud Villeroy & Boch waard?
Gangbaar servies wordt veel tweedehands aangeboden en brengt meestal maar een deel van de vroegere nieuwprijs op. Meer belangstelling is er voor goed bewaarde verzamelstukken zoals Mettlacher bierpullen; kijk naar prijzen van echt verkochte stukken.
Is Boch Frères hetzelfde als Villeroy & Boch?
Nee. Boch Frères Keramis in La Louvière werd door leden van dezelfde familie opgericht, maar was een zelfstandig Belgisch bedrijf met eigen merken.
Servies voor elke dag: borden, kommen en sets van gespikkeld steengoed, met de hand geglazuurd.
Bekijk het servies
